Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

He pukapuka ako tenei i nga ritenga pai e-maha o roto o te taonga nei o te moni, i nga tikanga pai hoki, o te hokohoko, o te aha, o te aha

Upoko VI

page 30

Upoko VI.

Ko nga tikanga o te utu o te Mahi a te tangata.

He tangata ano i nui te utu o tana mahi—he tangata ano i—iti te utu,—kei te tu o te mahi a te tangata, te ritenga;—ko te utu ki te Kamura i nui ake i te utu ki te kai Parau whenua—ko te utu ki te kai hanga Wati, i nui rawa ake—heoti, ehara te tikanga, i te tikanga whakakaha o te mahi—he tikanga ke ano;

I whenei ano hoki te tikanga—o te tangata e mahi ana i nga mahi a—ringaringa,—i nga mahi hoki a te Roro o te tangata.—Inahoki—kihai to te Kaituhituhi tona utu—i rite ki to te Roia—ki to te Takuta ranei—he mahi a ringaringa ta te Kai tuhi—koia i iti iho ai te utu ki a ia— tena ko ta te Roia—ko ta te Takuta—me mahi e te roro o te tangata ka mohio ai ia ki tana mahi—nakonei i rahi ai te utu ki a ia—Kei konei ka kitea, ehara i te taumahatanga o te mahi, na reira te tikanga o te utu, kao,—na te wahi ngaro—na te wahi mohio—koia i nui ai nga utu o te mahi a tera tangata, a tera Tohunga.—

I pewheatia ra i poka ke ai te ritenga o te mahi a te tangata? I peneitia—i rite ano te taongatanga o te mahi, ki te mano o te mea—ki te Koura, ki te Hiriwa,—na te korenga o te Koura, i kiia ai he taonga—waihoki— ka kore hoki he Kaimahi, ka nui ake hoki te utu o te mahi a te tangata.

Na te aha ra i tini ai nga Kamura, me nga Kai Parau page 31whenua—ko nga Takuta, Ko nga Kai hanga Wati i kore—i ruarua? Koiano,—ko te take tenei—ko nga Kamura ko nga kai Parau whenua he hunga takoto noa,—ekore e taro ka mohio ina whakakona—tena, ko te mahi a te Takuta a te Kai hanga wati he mahi nui—he mahi na te roro—he mahi ngaro—kia maha nga tau o ako ana te tangata ka mohio ki te mahi i anei mahi— Nokonei;—ko te utunga i nga kai whakako,—ko nga utu mo nga kai, mo nga aha noa iho, e ora ai nga akonga i nga tau—e—maha,—ka hira ke nga moni;—no konei, ma te tangata wai taonga, e pono ai te tuku atu i tana tamaiti kia whakakona—kia waiho ai a mua ake—hei Takuta hei Roia ranei—ko te mano o te tangata ekore o tae te aro, i te nui o nga utu—i te kore o te Moni—no konei, i puta ke ai te utu o te Takuta—i iti ai to te Kamura;—he tikanga whakariterite tenei kia kitea ai nga tikanga o te utu o te mahi—na te nui o te utu ki nga Kai whakako,—na te torutoru o nga Takuta o nga Roia i poka ke ai to ratou i o te tokomaha, i nui ke ai he utu kia ratou, ta te mahi tohunga hoki tana hanga.

Ko konei mohiotia ai,—na te korenga o te taonga i nui ai te utu—waihoki—ma te korenga o te Kai Mahi, o te Tohunga, ka nui ai ano hoki he utu mo ratou.

Engari, kotahi te mea i pahure i tenei, i te tikanga ako;—ahakoa, ko taua mahi tahi;—Ko te tangata i, whakakona,—Ko te mea i tohungatia noatia ake— ma te mea tohunga noa,—kihai i akona—mana,—ma taua tangata—te tino utu—inahoki—kua kitea ki te ahua o tana mahi—ahakoa,—kihai i akona—he mohio rawa—atu,—heoti,—he ruarua nga tohunga tupu noa ake—na konei te nui o te utu i riro ai i a ratou—he pai no ta ratou mahinga.

page 32

A, tera ano he mahi,—i poka ke te tikanga—i rahi te utu—i poka ke ai te tikanga—ehara i te nui o te utu o te akongatanga iho—he tu ano no te mahi—he kino, he matemate—ko te tu, i nga kai keri Koura e hou nei ki roto whenua noho ai—i nga kai hanga Paura—i nga kai pani whare ki te Peita—na te haunga hoki o te peita i kai ki roto i te tangata i, mate ai,—nakonei—ka rapua ano ki te tikanga i korerotia ake uei—ka ruarua nga Kai Mahi—ka rahi te utu,—ka tini he kai Mahi—ka iti haere te utu—koiano he tika tonu.

Ko te takiwa tuarua tenei.

Ko etehi tangata e ki ana, erangi te whakarite tonu o te utu—kia rite—kei whakanuia ki te tetehi —kei whakaitia ki tetehi—mo ratou e mahi tahi nei,—he tika ano te kupu nei—mehemea ia e kawea kuaretia ana te tangata hei Taurekareka ma tera tangata ke atu,—inahoki—ahakoa kaha ki te mahi—i whenei te tu o te taurekareka me to te Hoiho—kati ano nga utu—ko nga kai—me mahi noa iho—no konei tetehi wahi o te kupu nei i tika ai—kia whakaritea katoatia te utu o te mahi kia rite—koiano, oti ra—he he ano, inahoki—ko te he tenei—mehemea—e waiho ana hei tikanga—tena, e pa katoa ki te nui o te taonga—inahoki, he taonga te mahi,—waihoki tena ngeau e he—ina waiho au hei kai karanga i nga utu mo nga taonga o te tangata ke—te waiho ko ia ano hei whakarite i nga utu o ona taonga ake ano—erangi tera,—tena ka poka atu ko au hei tono noa i nga taonga o tera tangata—kino tonu—waihoki—ko te mahi, ko te taonga, rite tonu raua—ko koe ko te kai mahi—ko te tangata i nga taonga—korua, korua,—he mahi tau—he taonga tana—me waiho marie ko korua ano hei kai whakarite mo nga mahi—mo nga taonga;—Me whakarite page 33marie taua kupu nei kia ata mohiotia ai te tikanga.—He —Kau pea he Taewa ranei—he Poaka ranei aku, koiano, he tika ano, kia karanga au i te utu i pai ake ai toku ngakau, na te tangata ka kore e aro mai—he pai ano— ko te karangatanga i nga utu, he tika—ko te whakakorenga mai e te tangata he tika tonu, ko te tohe tonu atu kia riro i taku i karanga ai—he he to tera—ko te tu ano hoki tenei i nga Kai mahi—ekore ianei e tae te aro, kia kiia noatia atu tera tangata hei Kai mahi—engari—ko te utu kau me karanga—nana ka kino mai—e pai ana—pai tahi hoki—pai tonu:

I mua; he tikanga ke—Ko te Ture Nui te kai whakarite i te utu mo te mahi a te tangata—karangatia ana, e mea, te utu o te Mahi;—kauaka i te nui ake, i te iti iho ranei—manawa te ritenga he:—kihai i roa—ka kitea te he o taua tikanga—whakarerea ana;—te tikanga i whakarerea ai, he rite tonu o te utu ki nga kuare ki nga mohio—nokonei ka ahua pakanga,—engari ano,—ahakoa, mahi—ahakoa taonga, ahakoa hokohoko,—me waiho marie—ma ia tangata ma ia tangata e karanga tana e pai ake ai tona ngakau—Na te tangata ka kore mai;— e pai ana—he ahakoa— ko tana karangatanga i pai— waihoki ko taku e pai ana ano hoki.—

Ko etehi tangata e ki ana, kei te ritenga o nga utu o te kai te tikanga o te utu mo te mahi—no te nuinga o te utu o te kai—ka nui,—ka nui hoki to te mahi—ka iti to te kai, ka iti hoki to te mahi—he hori,—whenei ai te whakaro o Nga kai mahi—ka nui te utu o te kai—me whakanui hoki te utu o ta tatou mahi;—

Heoti, e he ana ianei tenei whakaro,—inahoki, kua rongo tatou—na te mohio o te Kamura i poka ake ai te utu o tana mahi i to te kai Ngaki whenua,—na te mahi page 34ngaro,—na te mahi raweke, koia i whenei ai;—ko nga Kamura i ruarua,—ko nga kai Ngaki oneone he tokomaha—he hanga takoto noa te mahi o te whenua, ma te kuare e mahi tenei mahi te one one—I rite tonu taua tikanga nei ki nga whenua katoa i kore he kai mahi— he penei me nga kainga e nohoia houtia nei e te pakeha; —rokohanga atu, kahore—he kai mahi—ara, he ruarua rawa—ka kite koa nga kai mahi i te kore—ka karanga kia nui he utu mo ratou—no te tininga o nga kai mahi ka tini,—ka whai tangata, ka heke haere hoki te utu— heoti—ahakoa iti te utu o te kai, ekore e waiho i te tikanga o te utu o te kai, he utu mo—nga kai mahi— engari whai tonu ano te tangata i te tikanga o te utu o tana mahi, a ia tangata, a ia tangata, puta noa.—

Engari, he wahi ano ka kitea ka tini he kai mahi—kei konei—kei te tininga o te tangata, ka mate i te kai kore—rere tonu ki te mahi—kati ano te utu mo nga mahi ko te kai—ahakoa he nui ke te utu o te kai—me aha i te tini o te tangata—kimi marie ai i nga kai mahi iti nga utu:

A, He wa ano,—ka puta he tikanga ke—he tau mate pea i te kai, i te aha ranei—akuanei;—to te utu ki nga kai mahi i iti rawa—te rahi hoki he utu—ka whakaro, ka mate ratou nga kai mahi i te kai—ka tonoa e o ratou Rangatira kia haere, kia kimi mahi ke ma ratou—ko te mahi whenua me whakarere,—ta te tau mate tana hanga—kahore he utu mo te mahi.

He wa ano,—he tau whai kai—he tau ora—ahakoa iti rawa te utu o te kai—tena nga utu o nga kai mahi te kake haere na—no te korenga o te tangata i penei ai te tikanga:—

Heoti—ka rongo nei tatou—ehara i kiia ai—me whai ki page 35te tikanga o te utu o te kai he ritenga mo nga kai mahi— he hori—engari ano kei te peneitanga—kei te korenga o te tangata hei kaimahi, ka rahi te utu—ka nui te tangata, ka iti haere te utu o te mahi.

Engaro,—he wa ano, ka rokohanga nga kai mahi whenua e te mate i te kai kore—i te kahu kore—ahakoa no ratou ano te kuare—te whakaro marie te ngakau—ki nga wa o te mate kai e takoto mai ana—ka whaitohu i nga moni,—ka wehewehe marie,—ko etehi hei o mo tenei po—ko etehi, me waiho—me titiro marie—mo a te putanga mai o tetahi wahi he—o te wahi kore mahi, hei whakawhiwhinga ki te moni—ka ora i te mate kai.—No konei i puta ai te whakatauki nei, a nga Pi—na te Ngaro hanga Honi;

"He haerenga atu no te Mawhiwhiti i te Makariri— i te korenga o te kai—tae tonu ki te nohoanga o nga Pi, tono atu ai i nga Honi kia homai mana—he hemonga nona i te kai;—Ano ra hoki ko nga Pi—i whea koe i te Raumati nei?—te whakaro koe—he Hotoke kei mua ake—ka whaitohu marie i nga kai—kia toe—kei mate i te kai kore? te kianga ake o te Mawhiwhiti—koiano—he tika tonu—heoti, noku te kuare—i warea au i te Raumati nei—ki te kai—ki te inu—ki te kanikani—ki to takaro noa iho—kihai he whakaro i puta ake—he Hotoke kei mua ake nei—Ano ra hoki ko nga Pi—he tikanga ke ta matou,—to ta matou, he uaua tonu ki te mahi kai i roto o nga ra Raumati—ka ki nga kete, whakatu tonu atu—hei kai mo te Makariri—mo te wahi kore kai— tena ko te tu i a koe—ekore nei e whai—mahara, e mate koe a te Makariri i te kore kai"—koiano, ka tahi ano te Whakatauki ahuareka—ka tahi ano te tikanga pai na nga Pi!—engari hoki me waiho hei Tauira mo tatou mo nga tangata.—