Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Paraire, te 24 o Hurae, 1885

Paraire, te 24 o Hurae, 1885.

Te Poraka O Maungatautari.

I te homaitanga o te ripoata o te Komiti Tikanga Maori.

Wi Pere.—E hiahia ana au ki te whaikorero mo te ripoata mo tetahi o nga pitihana a nga Maori. Me whakamarama e au nga ritenga o tenei mea kia mohio ai nga mema katoa. Ki toku whakaaro ko te mea tika rawa me whakawa tuarua tenei whenua a kei te whakaaro tahi tonu matou nga mema Maori tenei te putake i tapatahi ai o matou whakaaro. Tuatahi kaore i tukua e te Kooti tetahi takiwa ki nga tini hapu o Ngatiraukawa kia whakahaerea a ratou keehi ki te aroaro o te Kooti. Tuarua ko te Ateha nana i whakawa he mea utu ki te moni e etahi Pakeha e tohe ana ki taua whenua. E hara tenei i te whakapae hanganoaiho naku na etahi o matou ranei i te mea kua ata whakawakia taua kupu whakapae e te Tiati o te Kooti Whenua Maori homai ana ki te aroaro o te Kooti nga pukapuka o aua moni i homai ki te Ateha. Tetahi kua uru te wahine me nga tamariki o taua Ateha ki te tiwhikete o te whenua. E hara i te mea he whakahoatanga na matou na nga mema Maori i tohe ai matou ki te whakaputa i tenei mea, kaore, erangi he tino whakaaro na matou kua pa he mate nui ki nga Maori koia matou i mahara penei ai. Whakaaetia ra to whakawa tuarua nana ka tupono ko te whakatau tuatahi he aha hoki te he, he mutunga pai tena. He aha i puritia ai te ora mo nga tangata e aue nei e ki nei kua aitua ratou. Tetahi he mea pai rawa kia rua whakawahanga mo te whenua i te mea ko te taonga nui rawa tena i waiho iho e o matou tupuna kia matou. E hara te take whenua i te mea iti engari he taonga nui no tua page 15whakarere. Ka nui to matou rapurapu he aha te take e whakakorea nei nga whakawa tuarua, mohiotia iho kei tau he raru ki etahi tangata e whai ana ki aua whenua. E tono ana ahau kia katia te Karauna Karaati kia matua whakawa tuarua. Mehemea e kore tenei Whare e whakahaere i te tika me te pono tera e rapu nga Maori i tetahi huarahi hei tawainga ma ratou. Otiia me ata uiui marire tenei take raruraru me whakaae ki te inoi a nga Maori e tuku pitihana mai nei.

Te Ao.—Ka korero ahau i etahi kupu i mahue i toku hoa Maori nei. E inoi ana ki tenei Whare kia ata rapua nuitia te tika me te he. I wareware a Wi Pere ki te whakaatu ki te Whare i te whakawakanga o Maungatautari kaore te Kai-whakamaori i ata whakamaori i nga korero i puta ki te aroaro o te Kooti. I waiho e ia ma tetahi o nga Tiati e whakamaori i nga korero. E hara tenei i te mea tika kia tango te Tiati i te mahi o te Kai-whaka-maori he mahi motuhahe ta te Tiati. Ki ta nga Maori whakaaro he take tika tenei e whakahengia ai te whakataunga. Tetahi kua tino kitea te whakahoatanga o te Ateha ki tetahi taha me te whakaurunga hoki o tana wahine me a raua tamarihi ki te Tiwhikete. He take tika tenei hei whakapae ki te Ateha. Tetahi kua ata whakaaturia i utua ia ki te moni. He mea nui rawa tenei; me ata whakaaro nui te Whare a me whakamana te inoi a nga Kai-pitihana. Whakaetia ra te whakawa tuarua, inahoki he maho nga whakawakanga kua whakaritea mo etahi poraka moroiti, na he whenua nui rawa atu tenei. Ki taku mahara me whakamutu rawa tenei Ateha. Me whakamana te inoi a nga Maori, tukua te whakawa tuarua.

Te Pakaeho, Tiamana o te Komiti Maori ka mea. He maha nga wiki i pau i te Komiti Tikanga Maori i a ratou e rapu ana i enei kupu a ahakoa ka whakahokia ano tenei mea ki taua Komiti e kore e rereke ta ratou whakataunga.

Nga Urupa I Ohaeawai Me Ruapekapeka.

Ihaka Hakuene ka patai ki te Kawanatanga mehemea ka whakamana e ratou ta ratou kupu i whakaae ai i tera tau kia taiapatia te wahi i tanumia ai nga hoia i Ohaeawai me te Ruapekapeka kei te mau tonu tenei mea hei awangawanga mo tona ngakau na reira e tono ana ia kia te Kawanatanga kia whakamanaia ta ratou kupu whakaae o te tau kua hori ake nei.

Te Paranihi tana whakohoki kua rite te whakaaetanga a te Kawanatanga mo nga urupa i Ohaeawai kua oti te taiapa a ka hohoro te whakaoti i te wahi tapu i te Ruapekapeka.

Nga Maori O Te Takapau.

Wi Pere ka patai ki te Minitia mo nga mahi nunui mehemea ka hoatu e ia te utu ki nga Maori o taua wahi mo ta ratou whenua i tangohia mo nga mahi o te Reriwe i waenga o te Takapau o Kopua me nga tuunga teihuna hoki.

Te Ritihana tana whakahoki. E tika ana i tangohia aua whenua mo te reriwe a kua tukua atu ma Kapene Pirihi o Nepia e whakaoti te taha ki nga Maori. Kua rongo ia na tetahi raruraru ki te Ture i roa ai te whakaputanga o te moni, ara kaore ano kia oti te whakawa e te Kooti Whenua Maori te putake o te whenua. Kaore ano kia tino aro noa te Kawanatanga ki taua mea engari kua patai ratou kia te Pirihi me i kore e taea te tuku wawe i nga moni utu kia nga Maori.