Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Wenerei, te 1 o Akuhata. — Pire Mo Nga Whenua A Taiaroa

Wenerei, te 1 o Akuhata.
Pire Mo Nga Whenua A Taiaroa.

H. K. Taiaroa.—He whakaatu taku ki te Whare naku tonu nga tikanga o roto i tenei Pire, he mea tohutohu atu naku ki taku roia kia penei te hanga. Ko taku kupu tonu tenei, ko aku whenua katoa i tera Motu i te Waipounamu e hara i te mea he whenua kau e tiakina ana e au mo etahi atu tangata. Ko era whenua he mea karauna karaati etahi ki au ake ano, motuhake ki toku mana, na ko etahi he mea hoko naku. Heoi te tikanga o tenei Pire he mea kia tau nga mana whakahaere ki runga ki au pena ano me o te pakeha. Katoa nga ture o mua ake nei e mahia ano mo te Maori e meatia ana hei tiaki i a ratou, na ko aua tikanga here e eke tonu mai ana ano ki runga ki au. Engari i te mea i whanau au i tipu hoki i waenganui i nga pakeha kaore au e pai kia pena ta ratou titiro mai ki au mehemea nei au he pera me etahi o te iwi Maori e noho wehe atu ana i te iwi pakeha. Na, mo runga i tera pito o te korero mo nga karauna karaati e puritia ana i runga i te ture tiaki mo etahi atu tangata, ka mutu tonu taku kupu,—e kore rawa au e pai kia kino toku ingoa i runga i aku whakahaere mehemea e kai-tiaki ana mo etahi atu tangata; e kore rawa au e tahuri ki te mahi he i runga i tena ahua, he roa oku whakapaparanga tipuna, e taea ana nga tau o mua noa atu, me taku ki kaore ano i ingoa kinotia o mua iho, heoi mehemea he kai-tiaki au e kore hoki au e tahuri i naianei ki te mahi he, e kino ai toku ingoa. Mehemea he wehi to te Minita mo te Taha Maori kei tau he mate ki nga Maori kati mana ano e tiaki nga Maori notemea ko nga mahi katoa mo nga whenua Maori e haere atu ana ki tona aroaro. Heoi ano taku i hiahia ai i runga i tenei Pire he whai naku kia mana au ki te whakahaere i taku tonu ake, e hara taku i te whai atu ki nga whenua a etahi tangata, notemea ki te he taku whakahaere mo aku taonga ko au anake te tangata e mate. No reira, i te mea mo aku whenua anake tenei Pire e kore ano e tika kia whakahe te Whare ki tenei Pire. I roto i nga whaikorero katoa o mua i roto i tenei Paremete e kiia ana kia taka mai te Maori ki raro ki te ture pakeha kia rite ano ratou ki te iwi pakeha, na, koi na au e tohe nei inaianei kia rite ano au ki te pakeha. Ko taku hiahia tenei kia mana ano au ki te whakahaere i aku mea mo te ora o taku wahine me aku tamariki, ko au tonu hoki ki te tiaki o mua iho tae mae ki naianei haunga te taha ki runga ki nga whenua. Na mo nga korero a te mema mo Waitaki, ka ki atu ki a ia kaore rawa aku whenua i Waitaki, i Moeraki, i whea ranei o tera takiwa. Kaore rawa au i te mohio he whenua oku kei tera takiwa—oku ake, e noho tiaki ana ranei i au mo etahi atu tangata. No reira au ka mahara kei ahua pohehe pea nga Maori e ki mai nei ia.