Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Te Kooti Raua Ko Purukutu

Te Kooti Raua Ko Purukutu.

Meiha Te Wheoro.—Patai ki te Minita mo te taha a Maori, mehemea e whakaaro ana te Kawanatanga ki te muru i te hara o te Kooti raua ko Purukutu. e noho mai nei i te takiwa. o Waikato? He patai naku mehemea ka tukua e te Kawanatanga he tono ki te Kawana kia tukua he kupu muru i te hara o te Kooti raua ko Purukutu. He rereke nga hara o enei tangata e rua. I hara a te Kooti ki tona tinana ake a hopukia ana ia ki te whareherehere. No te hopukanga a nga apiha a te Kawanatanga i etahi tangata o taua takiwa i uru ki te whawhai, kawea ana ki Wharekauri kawea tahitia ana hoki a te Kooti. Kaore ia i uru ki te whawhai, engari i hopukia ia mo te tahae. I oma tahi mai a to Kooti me nga Maori i kawea atu ra ki reira, hoki mai ana ratou ki te taha kiingi noho ai. Kahore a te Kooti i tahuri ki te muru ki te kohuru i nga Pakeha o Wharekauri, engari i pai tana hoki mai, ko nga pu anake i tangohia mai. No te taenga mai ki tenei Koroni ka tahi nga Maori Kawanatanga me nga apiha ka tahuri ki te what i a te Kooti ki te whawhai ki a ia. Ki ana a te Kooti kaore ia i pai ki te whawhai; engari i hiahia a ia kia tukua, atu ia ki tana kainga i pai ai. Kaore te Kawanatanga i whaikupu mo tenei tono ana, engari i tahuri tonu ki te whaiwhai ki a ia. Mahara ana ia tera pea ia e mate me te kore utu mona, noreira i tahuri ai ia ki te patupatu i nga tane me nga wahine me nga tamariki. E hara i te mea ko nga Pakeha anake i patua e ia, engari i tae atu ano ki tana iwi me etahi atu iwi o taua takiwa. No te matenga o tona iwi ka haere ia ki te Kuiti, a kaore ia i mahi i tetahi hara atu i muri mai nei. Whai hoki he rereke te hara o Purukutu, mo runga i tetahi whenua ko Pukekura te ingoa. I runga ia i taua whenua e noho ana, no te taenga atu o te kai-wea ki taua whenua ka panaia e Purukutu. I whakawakia taua whenua ki te Kooti, ki ana ano te kai-wea i reira ano a Purukutu i taua whenua; i reira ano ia e noho ana, i reira hoki ana whare e tu ana. Kaore te Kooti i mahara ki taua kupu, whakataua ketia ana te whenua ki etahi atu. Riihitia ana taua whenua e aua tangata ki te Pakeha, me te noho tonu o Purukutu ki taua whenua. Kawea mai ana he kau e aua Pakeha ki runga ki te whenua, kaore i rongo ki te kupu a Purukutu kia kaua e tukua mai nga kau. Tohe tonu aua Pakeha ki te tuku mai i a ratou kau, no te mahinga i tetahi huarahi hei whitinga atu i te repo, ka patua te Pakeha e Purukutu. I tahuri ano au me toku iwi ki te whakarite i te matenga o taua Pakeha engari na te whakahaere a te Kawanatanga i kore ai e taea. Haere ana a Purukutu ki te Kuiti ki roto ki te Hauhau. No muri i tera ka nekehia te rohe o te raupatu kia uru mai taua whenua i patua ra te pakeha ki roto ki taua rohe.

Te Tumuaki.—E roa ke ana to kukume i o korero mo tenei putake, ka tono atu au kia whakapotoina o korero.

Meiha. Te Wheoro.—E whakaatu ana au i nga tino take o taku patai. Koia tenei kua oti nei te whakaatu atu.

Te Paraihe.—Tana kupu whakahoki. I mohio ano au e roa ke ana te whakahaere a te Wheoro i nga putake o tana patai, engari i waiho e au kia korero ana kia whakaaturia mai e ia, e hara tenei i te patai tika kia mau ki runga ki te Pukapuka o nga Ota o te Whare. E tika ana tana whakaatu mai i nga tikanga i pa kia taua take, engari tera ano etahi atu kaoro i oti i a ia te whakapuaki mai. Ka taea hoki te tohu atu i tenei kupu, kahore ano kia mohiotia inaianei e te Ture, mehemea page 7ranei he tangata hara aua Maori, penei me tenei i whakaaturia mai nei e Te Wheoro Kua ki mai hoki ia, i tahuri a Te Kooti ki te patu i nga tane me nga wahine me nga tamariki, engari he mea tera e kore e taea te whakapono noa e te Ture, kia whakataua rano e te Kooti whakawa. Kaore he mana i te Kawana ki te muru i o raua hara, i te mea kaore ano kia tino mohiotia to raua hara. E kore ia e kaha ki te muru i te hara kaore ano nei kia mohiotia taua hara o te tangata. Engari kaore au i te hiahia kia wiria ketia e au te utu mo tenei patai. Tera pea e taea te mahi tetahi Pire i runga i te tikanga maungarongo, a ma tera huarahi pea e taea ai te muru hara. Engari, ka kite ano te rangatira na, me te Whare hoki, he maha rawa no nga putake pakeke o pa ana ki taua patai, e kore ai e tika kia whakapuakina e te Kawanatanga a ratou whakaaro inaianei mo runga i taua mea.