Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Turei, te 15 o Akuhata, 1882

Turei, te 15 o Akuhata, 1882.

Pire Rahui Maori O Orakei.

H. M. Tawhai.—I runga i taku tono atu kia korero tuaruatia tenei Pire ka korero atu ano ahau i etahi kupu itiiti nei hei whakamarama i te ahau. I tera korerotanga o tenei Pire i ki te Minita mo te Taha Maori kaore i tino marama i ahau nga tikanga, a tetahi kupu ana i mea tera ano tona huarahi hei mahinga i tenei mea me kaua he Pire. Na e hiahia ana ahau kia whakamarama atu ko tenei whenua ko Orakei e toru nga taenga ki te aroaro o te Kooti Whenua Maori; i te toru o nga taenga ki te Kooti hei tino whakawa whakaotinga, ka whakaputaina he Karauna karaati ki etahi tangata e mau na o ratou ingoa kei roto i taua karaati; na meatia aua e aua Maori o roto i te karaati kia tau he here ki runga ki te whenua kia kore ai ratou e ahei ki te hoko. Kua hiahia ana Maori i naianei kia paahitia e Te Whare tenei Pire hei tango i etahi o aua here kia kaha ai ratou ki te whakahaere wawe i tetahi tikanga mo te whenua, ara, mo te riihi anake. Mehemea ka waiho ma te Kooti e tango era here era e roa, ka kore hoki e mana wawe te hiahia o nga Maori ki te riihi. Koia nei te take i pitihanatia ai tenei Whare, i hangaia ai hoki tenei Pire kia whakamanaia te hiahia o nga Maori e mea nei kia ahei ratou te riihi i nga wa e pai ana ratou ki te pera.

I ki a Te Paraihe mo te korero a Tawhai e kore ia e whakahe i te Pire mo Orakei, engari ka tukua e ia kia haere i tana haere.

H. T. Patuki.

H. K. Taiaroa.—He patai taku ki Te Minita mo nga Mahi Nunui mehemea ranei ka meatia e ia kia utua etahi whenua no Hone Topi Patuki, e ono eka, i riro mo te hanganga o te Rerewe o Oropaki?

W. W. Honehana (Minita).—Ko taku whakahoki tenei, a te takiwa e tangohia ai tena whenua mo taua wahi ma H. T. Patuki e tuku ake he tono mo te utu o taua whenua.

Te Rori i Te Ngutuawa O
Kuruta Ki Karoro.

H. K. Taiaroa.—He patai taku ki te Minita o te Taha Maori mehemea ranei ka tahuri te Kawanatanga ki te whakahaere tikanga mo te rori haere atu i te taone i te ngutuawa o Kuruta ki Karoro, kua tutakina hoki e nga tangata whai whenua ki reira? Tetahi kua pewhea ranei te Kawanatanga ki tetahi rori mo nga tangata o tera, takiwa? Kua tae mai etahi reta ki au i naia tata nei, na nga Maori o reira, whakaatu mai kaore he rori hei haerenga mo ratou; kei te kore ratou e kaha ki te haere ma runga pari. E hara i te mea ko ratou anake e mate ana i te kore rori, engari ko ratou tahi ko nga Pakeha e noha ana i reira.

Te Paraihe.—Ko tenei mea e tika ke ana ma nga Kawanatanga takiwa (Rori Poata) e mahi, kaore hoki i raro i te mana o te Tari Maori.