Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Paraire te 11 o Ahuhata, 1882. — Pire Nama Moni

Paraire te 11 o Ahuhata, 1882.
Pire Nama Moni.

H. M. Tawhai.—E rongo ana ahau ki nga riri a nga mema kia ratou ano mo page 50nga korero kino a tetahi ki tetahi. Ki taku whakaaro me waiho ena tu mea ki tahaki. Na mo te taha ki au i pooti ano ahau i runga i te tohutohu mai a toku ngakau; ko taku pooti i haere i runga i te huarahi i maharatia e au hei ora mo toku iwi. Kua kite ahau ko te Ture o tenei Whare kia pooti ia mema mo nga painga kia haere ki tona takiwa; pena nga mema katoa. Ko te take i tu ai ahau i naianei ki te whai kupu he rongonga noku i tetahi mema e ki ana, tera pea ka whakaarahia he ope hou ki roto ki te Whare hei puru i te mahi nama moni; ko taua mema e ki nei ahau i tautohe ki te menemana kua hinga ake nei. Kaore rawa ahau e mohio ki tenei tu mahi, ara,—kia turaki te mema te menemana mo nga Pire Nama, a ka ki hoki i muri iho tera pea ka whakaarahia he ope hou hei peehi i te nama moni. E hiahia ana ahau ma tetahi atu mema te motini hou ara ma te mema o Motueka. Ko taua motini kia mutu ta tatau nama moni i Ingarangi notemea ko te mahi a taua mema he ki tonu i roto i tenei Whare i nga takiwa katoa kahore ia e pai ki te nama moni; tae mai hoki ki to pootitanga ake nei i pooti ia ki nga no ara ki te taha turaki. Ko te take i pooti ai ahau ki te taha turaki he korero tonu hoki naku nomua me mutu tatau te nama moni i Ingarangi. Kahore ahau i marama ki nga korero e kia nei na te kaha o tenei Kawanatanga i ora ai tenei koroni, i whiwhi nui ai ki te moni. Na e hiahia ana ahau kia mohio kei whea katoa enei moni kua whiwhi nei te koroni i runga i nga mahi o tenei Kawanatanga, a he aha hoki i tahuri ai tatau ki te nama ano inaianei? Te mahi a te Kawanatanga he ki i to ratou tuunga i muri i te Kawanatanga o Kerei ma, he nui rawa te mate o te koroni, engari na te kaha o ratou ki te mahi i hoki mai ai ano te ora me te rawa ki te whenua. Tena kei whea katoa enei moni? Mehemea hoki he tika kanui te ora o te koroni, kati kei te nui ano te moni kei a tatou; na me hanga o tatou reriwe ki aua moni, ki nga moni o te koroni. Erangi i runga i taku titiro ki te kaha o te tohe kia namaia he moni i Ingarangi kahore e marama i ahau tera kupu e kiia nei kei te ora nui te koroni. E tino matau aua ahau ko nga moni katoa ka namaia mai nei i Ingarangi ka waiho ko nga whenua Maori he whakarite atu ki nga kai tuku mai. Kua rongo hoki ahau e korerotia ana he nui te whenua kei nga Maori e pupuri ana, a he mea tika kia hokona etahi o aua whenua. Koia ahau i whakaaro ai ko tenei moni ka whakahaerea ki runga ki nga whenua Maori; heoi e tika ana ano taku pooti i runga i enei take kua korerotia nei e ahau, i pooti hoki ahau kia hinga atu enei moni kia ora ai toku iwi, notemea kei te whakapono ahau ki nga kupu e hono ana te korero i roto i tenei Whare, e he iwi e ngaro haere ana te Maori. Ki te tukua tetahi motini ki tenei Whare penei me taku kua korero ake nei e mea ana ahau ma te mema o Motueka e kokiri notema he mema tera e man tonu ana tana kupu o mua iho me kaua e nama moni.