Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Pire Mo Nga Whenua Raupatu O Waikato

Pire Mo Nga Whenua Raupatu O Waikato.

Meiha Te Aheoro.—E te Tumuaki e tautoko ana au i tenei Pire i te aroaro o te whare nei, i tauto ko ano hoki au i te Pire tuatahi e whakaroangia nei e tenei. I hiahia tonu au kia hohoro te mahi a te Kawanatanga i nga tono a nga Maori, a e hiahia ana hoki au ko nga tono a nga hapu i tukua tuatahi mai, ko era e whakarite tuatahi Mehiemea ka peneitia, ka kite etahi atu hapu, kua whakaritea nga tono a nga hapu tuatahi, kei reira ka tono hoki ratou i etahi whenua ma ratou. I penei tonu aku whakaaro, na no muri nei ka roa te whakaritenga i nga tono a nga hapu i tono tuatahi, no reira i kore ai e hohoro te tono mai a etahi atu hapu. Kei pohehe te Whare he kore hiahia no nga Maori ki te tuku mai i a ratou tono i raro i te Ture tuatahi, engari na te kore kupu atu a te Kawanatanga ki nga tono tuatahi i kore ai e hohoro te tono mai a etahi; ki taku mohio koia nei hoki te take i ki atu ai ratou kia kaua etahi hapu e tuku i a ratou tono. Kaore i whakaaetia mai a ratou tono no reira i kore ai etahi e tuku tono i raro i taua Ture. Kua kite pu au i nga tono a Ngati Hinetu o Rangiaohia me Ngati Hine o Waikato me Te Koheriki o Hauraki. He tono tika katoa enei hei ata whakaaro ma te Kawanatanga. Kaore i rite rawa taku ki ta te Minita i korero mai na. Engari ka whakaae au kia waiho i tenei, kia tukua te Pire kia pahi. E hiahia ana hoki au kia ata whakaarohia te tono a Tawhiao, a me waiho ko tenei hei huarahi atu ki a ia ki te whakaae atu i tana tono. Ka. waiho e au ma te Kawanatanga e whnkahaere a ratou whakaaro, a ka tautoko au i te Pire nei.

H. M. Tawhai.—Ka tautoko au i te Pire e tukua mai nei e te Minita mo te taha Maori. Ki taku whakaaro ko tenei te hurahi pai hei whakarite pai i nga raruraru e takoto ana i waenganui o nga iwi e rua. Ma tenei tikauga e tahuri ai nga Maori i riro atu nei ki te hoki nui mai, ki te noho ki waenganui o nga Pakeha o taua takiwa. Kua whakahuatia etahi kupu i naianei e etahi o nga mema mo te kupu i te ota pepa mo runga i te kupu a Tawhiao, kua takoto nei ki runga ki te tepu o te Whare nei, ara mo runga i te kupu kia kawea te Paremete ki Akarana. Ki taku mahara he mea tenei e kore e taea te whakarite inaianei. Engari me whakaaro e tatou nga ritenga o tenei Pire, ki taku mahara hoki he huarahi pai rawa tenei hei hokinga mai mo uga Maori ki roto ki nga Pakeha noho ai. He whakahe pea no nga Mema o tera motu ki te nukunga o te Paremete ki Akarana i whai atu ai a ratou korero ki reira. Me ata whakaaro e ratou te pai o tend Pire, he mea tika hoki, natemea e tahuri ana ki te whakaora i nga mate i pa nei ki nga Maori i motu atu ra i nga Pakeha i te putanga ake o nga raruraru ki reira. Engari e whakaaro ana au tera pea he poto rawa te rua tau hei mahinga ma te Kawanatanga i nga tikanga o tenei Ture. Ki taku whakaaro me whakaaro te takiwa hei mananga mo tenei Ture, kia tino taea ai te whakarite i nga hiahia o nga Maori. I pera ano hoki te Pire 1 pahitia ra i tera atu Paremete, kua pahemo taua rua tau a kihai ano kia mahia he mea i raro i taua Ture. He poto rawa te rua tau hei mahinga i enei tikanga, a me mahara te Kawanatanga ki tenei, me hohoro tonu ta ratou mahi, kia oti ai. Ka mihi atu au i naianei ki te Minita mo te taha Maori mo taua tukunga mai i tenei Pire hei painga mo oga Maori o Waikato.