Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Pire Takoha I Nga Whenua O Te Karauna Me Nga Whenua Maori

page 8

Pire Takoha I Nga Whenua O Te Karauna Me Nga Whenua Maori.

H. M. Tawhai—Ahakoa ka tu atu au i muri ano i tetahi o nga Mema Maori, ara te Mema mo Waikato, otira kei te tika ano taku tu atu, natemea he maha nga putake kei te aroaro o te Whare nei, a kia watea ai koutou nga Mema pakeha ki a koutou tautohe. Ka korero ahau inaianei mo runga i te Pire e takoto nei i te aroaro o te Whare, e mea nei kia utu takoha nga whenua Maori. Kaua hoki koutou e ki, na nga Mema kua korero nei i mua i au i whakaako mai ki ahau enei korero Engari ka korero au i ta, taku ngakau i mohio ai, i runga hoki i te nui o toku pouri ki te paanga o tenei Pire ki nga whenua a nga Maori; ara ki nga whenua papatipu i tukua mai nei e o ratotu tipuna. Kei te mohio au kua rongo a Te Akitioi i te reka o nga whenua a nga Maori o Taranaki i riro nei i te Rau o te Patu, a kua hiahia ano inaianei kia kai atu ano i nga waahi whenua e toe ana ki nga Maori. I korero whakahe atu a te Akitini kia Te Omana, ki ana ia i he tana whakahaere i nga takiwa Porowini, waiho ana e ia ko nga whenua Maori hei hinu mo tana arero, hei whakareka atu ki nga Mema o te Whare. E ki tonu ana a Te Akitini ki te Whare nei, ma te takoha i nga whenua Maori e mama ai te mate moni o te Kawanatanga. Engari ki au ko tenei tu takoha i nga whenua Maori, he tino muru i nga whenua a te Maori. Ko tenei mahi a te Akitini e rite ana ki te mahi a Ahapa i a ia e hiahia ana ki te mara waina a Napota. Ka pera ano hoki taku whakahoki atu me ta Napota. I penei ia, "E kore au e pai ki te tuku atu i te whenua tupu a oku tipuna," e kore hoki ahau e pai kia riro atu o matou whenua, ara nga whenua papatipu a o matou tipuna kia kainga e tenei Pire. He aha te take i tukua mai ai tenei Pire kia pa ki nga whenua Maori, kua ki nei te Kuini, ki nga Maori ano to ratou Rangatiratanga, a kia ratou ano te tikanga mo o ratoti whenua. Me waiho hoki ki nga whakapaparanga e haere ake nei kia tau rano te mana o te Kuini ka whakaeke atu ai nga Ture ki runga. Ko taku mea pai me here rawa he taura ki te kaki o tenei Pire ka here atu ai he kowhatu mira, ka to atu ki waenga moana, me kawe rawa atu kia kotalii mano maero te matara atu i Nui Tireni ka whakatotohu ai ki te moana kia kore ai e hoki mai a muri ake ki konei Whakararuraru ai i nga whenua a taku iwi Maori. A ki te kaukau atu te Pire nei me kau atu ki Ingarani kia te Kuini. E kiia ana me reiti nga whenua o te Karauna. Me pehea e taea ai te reiti. Ki te utua nga reiti i runga i enei whenua e te Kawanatanga ka waiho ko aua moni ano hei utu. Ahakoa waiho kia roa e takoto ana, e kore e tahuri aua moni ki te kai i aua whenua, natemea na aua moni ano aua whenua. Katahi au ka kite i tenei tu aroha a tenei Kawanatanga ki te utu i nga reiti i runga i nga whenua Maori. He aha te take i whakaae ai ratou ki te utu i enei, a i kore ai e pai ki te utu i nga moni iti mo nga Ateha Maori. Ka ki atu ano au, ka pooti au kia hinga tenei Pire, natemea he ture pakeke, he nui hoki te mate mo te iwi Maori i roto i tenei Pire; a ka pooti hoki au ki te tautoko i te menemana a Te Omana.