Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Te Pire Mo Nga Takiwa Ngawha

Te Pire Mo Nga Takiwa Ngawha.

H. Tomoana.—E mea aua au kia mohio mai te Whare kei te whakaae au ki tenei Pire; engari pai atu ki nga mema Maori mehemea he pukapuka kirimini kei te Kawanatanga, a i tuhia e te Arawa, me whakaatu mai e te Kawanatanga. He Iwi nui a te Arawa, he maha nga hapu rangatira o roto, a tera pea kaore katoa aua hapu nei e whakaae ana ki tenei Pire. E hiahia ana au kia whakamarama rawatia mai ki toku ngakau mehemea ranei na nga hapu katoa o te Arawa i tono tenei Pire kia hangaia. Mehemea hoki kua oti i te Kawanatanga raua ko te Arawa te whakatakoto etahi ritenga penei me enei kua korerotia nei, heoi ko te mea tika ma te Kawanatanga he whakaatu mai ki a tatou i aua whakaritenga. Kaore au e tino pai ki te rarangi tuarua o tenei Pire, e tuku nei i te mana ki te Kawana hei panui i nga takiwa katoa o te Koroni. Ko tenei Pire e pa ana ki nga takiwa katoa o te Koroni, ki nga wai-wera o ia wahi, ki nga awa, ki nga roto, me nga wai katoa. Ki taku whakaaro me waiho tenei Pire mo te takiwa anake o te Arawa, no te mea ko ratou te iwi e tono mai nei kia hangaia atu tenei Pire. Me kaua e tuku tenei Pire kia pa ki etahi atu takiwa o tenei Koroni. Tera pea etahi o te Arawa e whakaae ana ki tenei Pire, ko etahi pea kaore i te whakaae, otira ko taku hiahia kia mana anake ki te takiwa o te Arawa tenei Pire. He nui nga ngawha i etahi atu takiwa, kei Taupo etahi puia nui, na kaore au i te marama ka pewhea ranei aua wahi i tenei Pire. Tera ano etahi o te Arawa kei te whakahaere i nga waiariki o to ratou takiwa, na e whiwhi nui ana ano i runga i aua whakahaere, e puta ana he pai ki a ratou. Mehemea pea e meatia ana tenei Pire kia pa ki nga waiariki katoa o tera takiwa e kore a Tuhourangi e whakaae. E kore ratou e whakaae kia whai-mana tenei Pire ki o ratou nei takiwa, no reira au ka mahara me whakarongo i te tuatahi ki nga kupu a nga rangatira o Tuhourangi. Kaore ano tenei Pire i paahi heoi e whai takiwa ana tatou ki te ata korero ki a ratou. He taonga nui aua waiariki na te Maori;—tenei ano tetahi korero tipua mo aua mea—I mua i nga page 30whakatupuranga o namata ka haere mai tetahi rangatira ki Niu Tireni, ko Ngatoroirangi te ingoa, mate ana ia i konei i te huka, katahi ia ka karakia atu ki tona tuahine i Hawaiki kia mauria mai nga wai-wera hei whakaora i a ia, na haeremai ana tona tuahine me aua waiariki a ora ana a ia a Ngatoroirangi. Heoi he mate no te tangata i te matao e whai nei kia tae ki reira. Ko te rangatira tonu o Tuhourangi te tangata tika hei ki me mahi tenei ture me kaua ranei—ki te haere mai ia ki tenei Whare ki ai "E hiahia ana matou kia whakahaerea he ture mo enei waiariki" heoi e kore tatou e whai kupu.