Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1881-1885

Wenerei, te 15 o Hune, 1881. — Te Runanga O Runga

Wenerei, te 15 o Hune, 1881.
Te Runanga O Runga.

Na Te Ramana, tetahi o nga mema Kaunihera i tono kia whakaaetia te korero whakahoki ki a te Kawana.

Na Wi Tako Ngatata i tuarua taua tono. Koia nei ana korero:—E te Tumuaki ka tu ake ahau ki te tautoko i te motini a Te Ramana mo te whakahoki korero ki a te Kawana. E whakaae nui ana ahau ki nga kupu i whakapuakina e te Kawana i roto i tana whai korero, a e mea ana ahau kia pai a tatou tikanga hei whakahoki atu ki a ia. He mema ahau no te Iwi Maori e noho nei i roto i page 3tenei Kaunihera, a ka haere aku korero i runga i nga tikanga e pa ana ki toku iwi, notemea e tu ana ahau hei whakahaere, hei tiaki i te iwi Maori kia puta ai te pai me te ora ki a ratou. E whakatika ana ahau ki nga kupu a te Kawana mo nga mahi ki te taha Maori; e whakamoemiti ana hoki ka rongo nei ahau ki ana korero e ki nei, kei te whakaotia paitia nga raruraru e takoto ana ki tetahi takiwa o te Tai Hauauru o tenei motu. Ko aua raruraru no mua noatu, otira kitea ana te pai haere inaianei, a meake ka mutu. E whakapai atu ana matou, te Iwi Maori, ki te Kawana hou nei, inahoki kua tae noa mai te rongo o ana mahi whakahaere ki nga iwi o nga motu takoto ke. I te wa i tae mai ia ki tenei koroni e ahua raruraru ana nga tikanga Maori; otira he mea whakapai ma tatou ka kite nei kua pai haere inaianei i te wa e tu ana ia hei Kawana. E kore ahau e whai kupu mo runga i nga Pire maha me etahi atu mea i whakapuakina e te Kawana i roto i tana Whai Korero, ka waiho e ahau era mea ma nga mema Pakeha e whakahaere notemea ko ratou e mohio ana ki nga ritenga, ara, mo te arai i te heke mai o nga Tainamana ki Niu Tireni, me nga mea pera. Ki taku whakaaro ko te take i ahua marama ai nga tikanga ki te taha Maori inaianei, ko te whakatunga o Te Roretana hei Minita mo nga Maori. I te tuunga o tenei Kawanatanga i te tau 1879, i haere atu ahau ki a ia i ki atu ko te mea tika me tu ia hei Minita mo te taha Maori, inahoki ko ia te tangata pai hei riwhi mo Te Makarini. No muri mai ka tuhi matou, nga tangata Maori e noho ana i Poneke, i tetahi pukapuka ki a ia, e toru te kau nga ingoa i mau ki taua reta tono kia whakaae ia ki taku i tono ai; erangi kaore i taea e ia i reira te whakaae, a, tu ana ko Paraihe hei Minita mo te taha Maori. Pouri ana matou; otira e kore ahau e whakaroa atu i oku korero mo runga i tena, heoi inaianei ko te whakamoemiti atu ki te tuunga o Te Roretana hei Minita mo matou i te wa o te raruraru nui. E kore hoki ahau e korero atu i nga take i mutu ai te mahi a Paraihe, kahore he tikanga inaianei. Kua tu nei a Te Roretana, a kite ana matou kua pai haere nga ritenga, e kore pea e roa kua kore noaiho aua tu raruraru. He maha oku tau e noho ana hei mema o tenei Rananga, a i taua wa roa e titiro ana ahau i te ahua o nga raruraru e pehi ana i te iwi Maori, a e taea ana e ahau inaianei te ki atu ki a koutou, e oku hoa mema, kua puta te pai me te ora i tenei wa, na te Minita hou nei na Te Roretana i penei ai. E koa ana ahau ka rongo nei i te kupu a te Kawana e mea ana ka kaha tonu ia ki te tautoko i a tatou ki te hapai i te mana o to tatou Kuini i enei motu, ki te whakahoa hoki i a tatou ki te whakamana i nga mahi o te Paramete. Ka mutu i konei aku korero, kei hoha koutou, heoi e nui ana taku koa ki te tuarua i te motini a Te Ramana. A whakaaetia ana e te Runanga.