Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

He Pukapuka Whakaatu I Nga Tikanga A Te Pakeha E Nohoia Paitia Nei Te Whenua E Ratou Whaka-Pakeha

Upoko VIII. — Ko te Ture i whakatakotoria houtia nei

page 19

Upoko VIII.
Ko te Ture i whakatakotoria houtia nei.

1.Tenei ano etahi kupu hei whakamarama mo te Ture i whakatakotoria houtia nei, i whakaaetia nei e te Kuini, mo te tuku, mo te reti ranei, a te tangata maori i ona whenua.

Ko tenei ture, haere tonu ana i runga i te tupato. Ko tetahi taha, mo ta te Atua i whakatakoto ai i te timatanga, ko te whenua kia waiho hei mahinga kai, hei whangai i nga iwi tangata, hei mea e whaitaonga ai nga tangata nona te whenua; ko tetahi taha, mo nga whakaaro hei arai mo te ngangare, mo te nuka, mo te hoko tahae; a ko nga whakaaetanga a te Pakeha a te tangata Maori, a raua ki a raua, kia marama i te tirohanga a te iwi katoa.

2.Tetahi tupato mo tenei ture. Kaua e hohoro te ki, hei ture mo te motu katoa nei, engari mo etahi wahi anake, e kiia ra e te Kawana hei wahi e mana ai tenei ture. Me timata iti te mahi a te ture nei, hei nga kainga anake e paingia hei mahinga ma taua ture—a mahi ana i reira, hei tirohanga mai ma nga tangata o tera taha, o tera taha, tae noa ki te wa e ata mohiotia ai e nga tangata te mahi a taua ture, e ata haere ana ranei, e he ana ranei: a ki te mea kua kitea e he ana, me whakatikatika, a me mahi ano a tae noa ki te wa e kitea nuitia ai, kua pai. Hei reira te whakanuia ai te mahi a tae noa ki tera kainga, ki tera kainga.
3.Ko te tino tikanga nui o tenei ture, koia tenei. Kaua e hohoro te tuku whenua, te reti ranei, kia ata tirohia rawatia ra ano nga tangata nona te whenua e page 20kiia ana kia tukua, kia retia ranei. Hei reira ka whakaaetia ai te tuku, te reti ranei.

Koia i kiia ai kia tu he Runanga hei titiro i nga take o te whenua. Ko aua Runanga he Rangatira Maori; hei nga mea tino tika, tino mohio; he mea whakatu na te Kawana. Ko tetahi Kai-whakarite Pakeha hei tohutohu, hei whakahaere i te mahi a te Runanga kia tika ai i te huarahi, i te ture.

4.A ki te mea etahi tangata Maori o roto i nga kainga e kiia hei titiro ma te Runanga, ko etahi wahi whenua o ratou kia whakaaetia te tuku ranei, te reti ranei, me haere aua tangata ki taua Runanga, korero ai — a ka tirohia rawatia e te Runanga no aua tangata ano aua whenua, katahi ka tuhituhia katoatia e te Runanga nga rohe o aua whenua me nga tangata nona aua whenua. Otiia ko tenei whakaaetanga a te Runanga ekore e mana wa we, engari ka waiho ta ratou i tuhituhi ai hei titiro ano ma te Kawana, mana e whakahe ranei, e whakatika ranei.
5.Tenei ano tetahi whakaaro ma te Kawana i tenei takiwa, i te mea kahore ano i whakaaetia noatia ta te Runanga. Me titiro ano e ia ki aua whenua i tirohia ra e te Runanga, a ka kitea, e tika ana ko tetahi wahi o aua whenua kia whakatapua hei kainga tuturu mo nga tangata nona taua wahi, hei aha ranei, hei aha ranei, e riro ai te pai i aua tangata, i o ratou uri, mana ano taua wahi e whakatapu. Mana ano taua wahi e tuku ki etahi tangata tika hei tiaki mo reira, kei riro ke aua whenua, ake ake ake. A ko tana tuku hei runga i te pukapuka whakatuturu rawa, e kiia nei he Crown Grant, (ara, he tuku na te Karauna, ua te Kuini hoki,) hei mea e mau tonu ai, e kore ai e pikitia e te tangata ke.page 21
6.A muri iho, ki te mea kua whakatikaia e te Kawana ta te Runanga i tuhituhi ai, a ki te mea kua oti katoa nga rohe o aua whenua te ruri, te whaitohu (ko nga tohu he pou, he keringa i te whenua, he whakaumu), a ka oti—katahi nei ka tuhituhia e taua Runanga he Pukapuka Whakaatu (Cer tificate) i aua whenua me nga rohe katoa o aua whenua puta noa, puta noa, me nga tangata ano nona aua whenua; a hei runga ano i taua Pukapuka Whakaatu tetahi mapi ano o aua whenua. A hei te mutunga o te Pukapuka Whakaatu te tuhituhia ai e te Kai-whakarite Pakeha, e nga Kangatira katoa o te Runanga, o ratou ingoa, hei mea e mana ai taua Pukapuka.

A te rironga mai o taua Pukapuka i nga tanerata, katahi nei ka mana ta ratou tuku ranei, reti ranei, i nga whenua mo reira taua Pukapuka.

7.A muri iho, ki te mea nga tangata, i riro ai taua Pukapuka, kia penei tonu te whakatuturu a te Kuini mo o ratou whenua me tana whakatuturu mo nga whenua nei o te Pakeha, kei a te Kawana te tikanga kia peneitia. Hei reira ka penei tonu nga tikanga a aua tangata mo aua whenua me a nga Pakeha nei mo o ratou whenua — mo te whakatapu, mo te tuku, mo te reti, mo te Ohaki—a ka marama i reira i raro i te ture kotahi.
8.

Tenei ano tetahi tikanga o tenei ture, hei arai mo te hoko tahae, mo te nuka, mo te porangi o te tangata i runga i te kuware, koia tenei.

Ki te hohoro tetahi wahi whenua te tukua, te retia ranei, i te mea kahore ano i riro noa mai te Pukapuka Whakaatu mo taua whenua, na, ekore e page 22mana taua tuku, reti ranei, engari ka kiia he kore noa iho.

A ki te hohoro te whakaae, i te mea kahore ano i riro noa mai te Pukapuka Whakaatu, mo tetahi wahi whenua kia tukua, kia retia ranei, a muri atu, na, ekore e mana taua whakaae, engari ka kiia he kore noa iho.

Heoi ano.

page breakpage breakpage breakpage breakpage breakpage breakpage breakpage breakpage breakpage break