Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

He Pukapuka Whakaatu I Nga Tikanga A Te Pakeha E Nohoia Paitia Nei Te Whenua E Ratou Whaka-Pakeha

Upoko V. — Ko te Ohakore

page 12

Upoko V.
Ko te Ohakore.

1.Ki te mea ka hohoro te tangata nona te kainga te mate, a kahore i tuhituhia e ia he Ohaki mana; ki te mea ranei kua oti tana Ohaki te tuhituhi, heoi ko te tangata i kiia mona te kainga kua mate; mo reira tetahi tikanga a te Pakeha hei mea e kore ai te kainga e waiho hei tautohetohenga ma nga tangata ora. Koia tenei: ki te mea he tamariki ana a he tane etahi, kei te mea matamua o aua tamariki tane te kainga; a ki te kotahi tonu he tane, he kotiro era, kei taua tane te kainga. Ki te mea he wahine katoa nga tamariki, mo ratou tahi te kainga.

Ko tetahi tenei o nga whakaaro i nui ai te ngakau o te Pakeha ki te tuhituhi Ohaki mana, kei waiho katoa nga kainga mo te mea matamua anake. Ki te maha hoki nga tamariki, e kore e pai kia waiho te kainga mo te mea kotahi; engari me whakaaro e te matua ki nga tamariki katoa. Kowai hoki ka tohu, ka aroha ranei te tuakana ki ona teina ?

2.Ki te mea kua mate te tamaiti matamua a he tamaiti ano tana e ora ana, he mokopuna na te tangata nona te kainga, ka riro te kainga i taua mokopuna.
3.Ki te kore he uri o te tangata nona te kainga, katahi ka riro i te matua tane o taua tangata. A ki te mea kua mate tera a e ora ana ano etahi tamariki ana, ka waiho mo te mea matamua o era.
4.A ki te kore katoa era, ka haere ake ano mo te tupuna, mo te matua tane o te matua tane, o te tangata nona te kainga, a haere iho ano ki ona uri i runga tonu ano i taua tikanga.
5.A ki te kore katoa nga whanaunga o te matua tane, katahi ka ahu ake ki te whaea o te tangata no-page 13na te kainga, ki te papa o te whaea, ki nga tamariki a te papa o te whaea, a haere tonu ana i runga ano i taua tikanga.
6.A ko te tangata i riro mona te kainga, mona anake ano taua kainga: ko nga tikanga katoa kei a ia. Kahore tetahi o ona whanaunga e tata ki reira; e kore e whai kupu mo reira. Nona anake ano tona kainga.
7.Ki te mea ka tautohetohe nga whanaunga, mo wai ranei te kainga, mo wai ranei, ka waiho ma nga Kai-whakarite e ata whakarite.
8.Ko enei korero mo nga whenua, mo nga whare e tu ana i runga i aua whenua; erangi ko nga moni a te tangata me te tini noa iho o nga taputapu— he tikanga ke. Ki te kore he Ohaki, kahore enei e riro anake i te mea matamua. Engari ka tu katoa nga tamariki i enei. Na, ko nga taputapu katoa ehara i te moni, ka hokona atu ki te moni, a ka oti katoa nga moni te kohikohi mai, katahi ka wehewehea.
9.Ko te tikanga mo te wehewehenga koia tenei:—
a.Ki te mea he pouaru tana me nga tamariki, ka wehea kia toru. Ko tetahi, ka riro i te pouaru mana ake. Etahi, ma nga tamariki; he mea ata whakarite marire kia tu katoa ai ratou, kia ririte ai.

Ki te mea kua mate tetahi tamaiti, tamahine ranei, a kei te ora ano ana tamariki, he mokopuna hoki ki te tangata kua mate, na, ka riro i aua mokopuna te wahi moni i kiia ma to ratou matua, a ka rato katoa ratou i aua moni.

b.Ki te mea, ko te pouaru anake, kahore he tamariki, katahi ka hawhetia nga moni; ko page 14tetahi hawhe ma te pouaru, ko tetahi hawhe ma nga whanaunga i tino tata ki te tangata kua mate.
c.Ki te mea kahore he pouaru, a ko nga tamariki anake, ka riro katoa ma aua tamariki, ka ata whakaritea a rato katoa ratou.
d.Ki te mea kahore he pouaru he tamariki, ka riro katoa ma nga whanaunga i tino tata; ka ata whakariteritea ano ma ratou a rato katoa.
10.A ki te hohoro te mate o te tangata i te mea kahore ano i tuhituhia noatia tetahi Ohaki mana; ki te mea ranei kua oti te Ohaki te tuhituhi a kahore i tuhia he tangata hei whakamana; i tuhia ano ranei he tangata, a kihai taua tangata i pai; hei reira ka waiho ma te Kai-whakarite tetahi tangata tika e whakatu hei kohikohi i nga moni a taua tangata i era atu tangata, hei utu hoki i nga moni a te tangata ke i a ia, hei wehewehe hoki i nga moni ma te pouaru ma nga tamariki, ma nga whanaunga ranei.
11.Na, ki te mea he nui ke nga moni a te tangata ke i te tangata kua mate, a ko ana moni ake, ara, ko nga tino moni koura, hiriwa ranei, i a ia ano e takoto ana i te ra i mate ai, me ana moni i te tangata ke, me nga moni ano hoki i riro mai hei utu mo nga taputapu katoa i hokona ki te moni e te tangata i waiho hei whakakapi mona,—na, ki te kitea ko enei moni katoa he iti, kahore e rite hei utu mo nga moni a te tangata ke i a ia, katahi nei ka tukua tetahi wahi whenua o te tangata kua mate, hei mea e rite ai. A ma te Kai-whakarite e ata whakarite marire taua wahi a mana e ki kia hokona; a te rironga mai o nga utu whenua, katahi ka waiho ko aua utu whenua hei utu i nga moni a te tangata ke.