Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

[Native Reserves Act 1873]

[whakatuwheratanga]

Matua-korero. No Te Mea i etahi taima i mua atu i tenei ko etahi wahi whenua i roto i te Koroni o Niu Tirani kua wehea ketia kua waihotia kua kapea ki waho o te hoko hei painga mo nga Tangata Maori o taua Koroni, a kua puta ake etahi uauatanga i runga i te whakariteritenga me te whakahaeretanga o aua whenua rahui, he mea hoki i etahi meatanga kaore ano i ata whakamaramatia nga tikanga o nga whenua e tiakina ana, tetahi he kore kaore e kitea maramatia ana nga uri o nga tangata i tukua tuatahitia ai aua whenua:

No te mea hoki kua whakakorea te take o aua Tangata Maori i runga i etahi wahi o aua whenua, a kaore ano kia whakakorea i runga i etahi wahi:

No te mea hoki tera ano e waihotia e wehea ketia a mua ake etahi whenua hei painga mo nga Tangata Maori, he mea tika hoki kia whakatakototia he tikanga e pai ai te whakahaeretanga whenua rahui Maori puta noa i roto i te Koroni, a kia whakanohoia hoki aua wahi rahui ki raro ki tetahi tikanga whakariteritenga haeretanga tika a te wa e takoto ake nei:

Na tenei ka meingatia hei Ture e te Runanga Nui o Niu Tirani e noho huihui a Paramete mai nei, i runga hoki i te mana o taua Runanga, nga whakaritenga tikanga ki raro iho nei:—

1.Ingoa Poto. Te Ingoa Poto o tenei Ture ka kiia ko "Te Ture Whenua-Rahui Maori, 1873."
2.Whakakorenga Ture. Kei tetahi rangi e whakatuturutia hei pera e te Kawana i roto i tona Runanga, haere atu ki nga rangi katoa i muri atu o taua rangi, ko nga Ture katoa kua whakahuatia i roto i te Apiti A e mau nei ki tenei Ture ka whakakorea katoatia. Engari e kore tenei Ture e whakamana, e whakanoa ranei, e kore rawa hoki e eke tona mana ki runga ki nga tika kua taea e te tangata, nga mahinga ranei kua whakaotia, i raro i aua Ture, etahi tetahi ranei o aua Ture, i mua atu o tona whakakorenga; e kore hoki tenei Ture e kiia, mo tetahi tangata kua waiho hei Kawana, mo tetahi atu apiha ranei kua whakaturia i raro i tetahi i etahi ranei o aua Ture, hei tikanga e kore ai ia e puta mai ki nga Kooti Whakawa (mehemea e whakawakia ana) ki te whakahoki kupu mo aua meatanga i meatia ai e ia, i kore ai ranei e meatia, i runga i tona tikanga whenua, i tona ahatanga atu ranei, ara mehemea e tika ana kia pera ia me i kore tenei Ture e whakaturia. Tetahi hoki, ko nga meatanga kua timataria a e wakahaerea ana i ruro i aua page 3Ture, i tetahi i etahi ranei o aua Ture. i mua atu o te whakakorenga o Ture, me whakahaere me whakaoti tonu i raro i tenei Ture, ki te mea ano ia e ata tau ana nga tikanga me nga whakaritenga o tenei Ture ki aua meatanga.
3. Ko nga whakaaetanga me nga whakaritenga katoa i tika ki ta Nga meatanga e mana tonu ana. te Ture kua meatia imua atu o te whakakorenga o aua Ture kua wakahuatia ra i roto i te Apiti A e mau nei ki tenei Ture, ara kua meatia e te Kawana, e tetahi Komihana, tetahi Tangata ranei i whakaritea mariretia, e mahi ana i aua tikanga i raro i aua Ture, i tetahi i etahi ranei o aua Ture, ko aua whakaaetanga me aua whakaritenga ka kiia he mea mahi na te Komihana Whenua-Rahui Maori o te takiwa i takoto ai te whenua-rahui Maori e meatia ana, a ma taua Komihana Whenua-rahui Maori e ata whakaoti aua whakaaetanga me aua whakaritenga pera i runga i ona tikanga i meatia ai.
4. Ko tenei Ture me mana ki runga ki nga whenua-rahui Maori Tenei Ture ka mana ki runga ki nga wahirahui Maori katoa. katoa kua meatia i mua ai, e meatia a mua ake ranei, hei mahinga hei painga ranei mo nga Tangata Maori, a ko te kupu "whenua-rahui Maori" ka kiia mo runga i nga tikanga o tenei Ture hei kupu mo nga whenua katoa, me nga moni katoa e puta mai ana i runga i aua whenua, kua waihotia kua wehea ketia kua tangohia ranei i mua ai, e waihotia e wehea ketia e tangohia ranei a mua ake, i runga i nga tikanga tiakanga hei painga mo nga Tangata Maori i raro i nga whakaritenga o tenei Ture, i tetahi atu ture ranei e mana ana i mua ai e mana a mua ake ranei i roto i te Koroni, i raro ranei i nga tikanga o tetahi whakaaetanga tetahi whakaritenga ranei kua meatia tikatia ki ta te Ture i mua ai, e meatia tikatia ranei ki ta te Ture a mua ake, ki nga Tangata Maori.