Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga korero o nga huihuinga o te Kawana, Rore Ranapare (Lord Ranfurly), o te Raiti Honore te Hetana (Rt. Hon. R. J. Seddon), Pirimia, Minita Maori Hoki, me te Honore Timi Kara (Hon. James Carroll), Mema mo te iwi Maori i roto i te Kaunihera Maori, me nga rangatira Maori me o ratou iwi i o ratou kainga, i huihui nei mo runga i nga pire whenua Maori me era atu mea e pa ana ki te iwi Maori, 1898 me 1899.

Whakarapopototanga o nga Take hei Whakaaroarohanga

Whakarapopototanga o nga Take hei Whakaaroarohanga.

Tuatahi, ko te taku mana whakahaere ki te iwi Maori, ko te whakatu Poari, me te whakawhiwhi i aua Poari ki nga mana e taea ai e ratou te whakahaere tika i nga whenua. Tuarua, ko nga whenua Rahui Maori, me whakatutuki nga tikanga i maharatia ai e o koutou matua i te tukunga ai o aua whenua hei tika mo a koutou tamariki. Ko tetahi ko nga Maori whenua kore, me te whakanohonoho i nga Maori ki runga ki nga whenua. Kaati te noho penei me koutou e noho nei, te noho mangere, he take nunui katoa ano hoki ena. Kei te moumou noa koutou i o koutou ra i naianei. Mehemea kua whiwhi kainga motuhake ia tangata o koutou mona anake, ka kore rawa atu pea nga mate e pa nei ki a koutou i naianei. Ko te reititanga o nga whenua Maori tetahi, me te whakarikatikanga i te page 62ture kia kaua e taumaha rawa ki runga ki nga tangata whiwhi whenua e takoto kau ana kaore he painga e puta mai ana ki a ratou, ki te aronga o te ture e mana nei i naianei kaore rawa e taea aua whenua te mahi, a ahakoa tena ahau, ka utaiua ano he reiti ki runga. Kaati maku e whakamarama kia mohio ai koutou kei te rereke te paanga iho o te ture ki runga ki a koutou, kei te rereke te paanga ki runga ki nga Pakeha. Mehemea he whare to te Pakeha kei tetahi taone e tu ana, ka kore e taea e ia te reti taua whare, ka haere atu ki te ropu takiwa, ka whakakorea atu e ratou te reiti i runga i taua whare. Kaati, kua kore e taea e nga Maori te whakarite he tangata hei riihi i o ratou whenua, a kaore e taea e ratou te mahi, a ahakoa kei te tawhiti atu i te rori te whenua me utu ano nga reiti; kaati, he ata muru marire tena i nga whenua, tetahi take nui ano tena hei whakaarohanga tata ma koutou tahi ko te Paremete. Ko te taake-kuri tetahi take, me te hoatutanga ki nga Maori ano te [unclear: raumahatanga] kia ata taea ai e ratou te hanga tikanga i waenganui o ratou me nga ropu takiwa. Kei te kino te takoto o te ture i naianei, engari kaore e tika kia takahia. Ki taku nei mahara e taea ai e koutou tenei take, me era take atu ano, ma nga nohoanga i te Whare Kaunihera kua korerotia ake ra e au. Ka taea e te Kawana tenei mea i runga i te tohutohu a ana Minita. Kei a ia te mana ki te whakatu tangata mo aua nohoanga. Tena pea e kiia kaore e tika kia korerorerotia tena take—engari ma nga minita ratou ko te Kawana e whakarite. He tika tonu tena ki te aronga o te ture nui. Engari he ahakoa, hei painga mo nga iwi e rua kia korerorero tahi tatou mo tenei take. Kei te ki mai koutou he tino mate o koutou, a kaore i mahia he tikanga hei whakaora. Kaati, ko te Paremete te mana nui o nga mana katoa, ma te Paremete e whakaora nga mate. Mehemea he mate kei te takoto, kei te puare tonu mai te Paremete ki a koutou tahi ko nga Pakeha, koia ahau ka tohutohu atu nei ki a koutou, titiro atu ki te Paremete, haerengia nga huarahi kua tohungia atu e au, tena koutou e kite he pai te mutunga iho. Katahi te otinga tika mo tenei ra nui,—te ra nui rawa atu i nga ra katoa mo te taha ki te iwi Maori i roto i enei tau e hia nei te maha. Kei te ki atu ahau ki a koutou kia kaha ki te ata whiriwhiri marire i enei take, i te mea e tino mohio ana ahau ki te tahuri mai koutou ki enei kupu tohutohu kaore e kore te whakaotia o te mea tika. Kaati, e mihi atu ana ahau ki a koutou mo te pai o a koutou kupu mihi mai ki a matou ko te Kawanatanga tae noa ki nga iwi Pakeha o te koroni. Ahakoa kei te ahua rereke etahi o a tatou mahara, otira kei te hapai pono tatou tahi i nga ture a to tatou Kuini.