Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

[Collected Rules and Regulations of the Native Land Court, in English and Māori]

Whakawhiti

Whakawhiti.

100.Ka ahei te tangata whai-paanga ki te whenua kua tae nei ona tau ki te rua-tekau-ma-tahi ki te hoko atu i tona hea paanga ranei i roto i te kaporeihana ki tetahi atu tangata whai-paanga i runga i te whakaaetanga o te Komiti, a i mua i te whakaputanga o te Komoti i ta ratou kupu whakaae me matua mohia tuturu ratou kei te pai kei te tika taua whakahaerenga i meingatia kia mahia, engari ko te hoko pera ki te mema o te Komiti me kaua tera.
101.Ka ahei te tangata whai-paanga ki te whenua ki te hoko atu i tana hea paanga ranei i roto i tetahi ki te Karauna.
102.Ka ahei te tangata whai-paanga ki te whenua ki te hoko i tana hea paanga ranei i roto i te kaporeihana ki tetahi Maori (ehara nei i te tangata whai-paanga ki te whenua) i runga i te whakaaetanga o te Minita me te Komiti, engari ia me matua mohio tuturu katoa ratou i mua o ta ratou whakaaetanga kei te pai kei te tika taua whakahaerenga i meingatia kia mahia, a e kore hoki e whakahengia e era atu tangata whai-paanga ki te whenua.
103.I nga hokonga katoatanga me utu atu nga moni e te kai hoko ki te Kai-tiaki mo te Katoa.
104.E kore e tika, haunga ia nga tuku kua whakahuatia i mua ake nei, i runga i to te ture ritenga kia hokona e te tangata whai-paanga ki te whenua tona hea, tona paanga ranei i roto i te kaporeihana.
105.

Ko ia hoko a te tangata whai-paanga ki te whenua me whakahaere i runga i te tikanga whakawhiti kia penei te ahua me tenei e whai ake nei, a me haina tahi te kai-tuku me te kai-tango i a raua ingoa ki te pukapuka whakawhiti, a me haina hoki i te aroaro o te kai-titiro i runga i te tikanga kua kiia i mua ake nei:—

"Tenei au a, o he tangata whai-paanga nei au ki te kaporeihana e kiia nei te ingoa ko 'Nga Tangata Whai-paanga ki te Whenua i,' a ko toku hea paanga ranei i runga i toku tuunga hei tangata whai-paanga he, inahoki te whakaaturanga i roto i te pukapuka rehita o te kaporeihana, a i runga i te tenei au te tuku atu nei i taua hea oku ki taua, a ka whakamana nei hoki au i te Komiti ki te tuhi i te ingoa o taua ki roto ki te pukapuka rehita kia tu ko page 19ia hei kai-whkakapi mo toku tuunga tangata whai-paanga ki te whenua mo taua hea.

"He mea tuhi i tenei te o nga ra o, 18. "(Hainatanga.)

"I hainatia e taua, i te aroaro o Tiei Pi (J.P.), Kai-whakawa Tuturu ranei."

106.Me tuku atu te pukapuka whakawhiti ki te Komiti, a me apiti atu hoki era atu tikanga whakaatu i te pono o te take o te kai-tuku, te tikanga o nga mea katoa e tau ana kia whakaaetia me te whakaaturanga hoki i tino utua atu te moni hoko ki te Kai-tiaki mo te Katoa, a a te mohiotanga tuturutanga o te Komiti ki te pono o aua mea katoa hei reira ka rehita ai i te kaitango ra hei tangata whai-paanga ki te whenua.
107.Ko aua moni o te hokonga ra me pupuri e te Kaitiaki mo te Katoa i runga i te tikanga tiaki, me mahi e ia a ko nga hua mai o aua moni me whakahaere e ia i runga i te tikanga e whakaaro ai ia e puta ai he painga ki te kai-hoko; Engari ia i nga meatanga katoa e mohio tuturu ai te Kaitiaki mo te Katoa kei te toe ano he whenua ki ta kai-hoko kei te whai taonga ke atu ranei ia e puta ai he orange paitanga ki a ia, hei reira ka ahei te Kai-tiaki mo te Katoa ki te utu atu i aua moni o te hokonga ra ki taua kai-hoko, a e kore e puritia e kore e Whakahaerea e ia.
108.Ko te tangata e tika nei kia riro he hea he paanga ranei o tetahi tangta whai-paanga ki te whenua i runga i te matenga o te tangta i tetahi tikanga ke atu ranei ehara nei i te whakawhiti, ka ahei kia rehitatia ia hei tangata whai-paanga ki te whenua i runga i te tikanga whakaatu take e mea ai te Komiti, te Kai-tiaki mo te Katoa ranei kia whakaaturia.
109.Ki te mea i tuhia take koritia, kahore ranei i tuhia te ingoa o tetahi tangata ki te pukapuka rehita o nga tangata roaina noatia ranei te tuhinga i te ingoa o te kai-whakapi i te tuunga o tetahi tangata whai-paanga ki te whenua, o tetahi atu mea ranei e tika nei kia rehitatia ki te pukapuka rahita, ka ahei te tangata kua tau nei te mate ki a ia, tetahi tangata whai-paanga ki te whenua ranei, te Kai-taiki mo te Katoa ki te hanga ota mo te whakatikatanga i te pukapuka rehita, ki te mahi ranei i tetahi atu mahi e tau ana ki runga ki te mea e tika nei kia mahia.
110.Ko te pukapuka rehita tonu hei whakaatu i te tika o te tu mea i kua, i whakamana ranei i roto i enei tikanga whakahaere kia whakaurua ki roto ki te pukapuka rehita.
111.Me kati te pukapuka rahita mo nga ra e whitu ki mua mai o te ra e tuwha ai nga toenga watea o nga moni utu mo page 20te whenua ki nga tangata whai-paanga ki te whenua i runga i nga tikanga kua whakaritea ki raro iho nei.