Other formats

    Adobe Portable Document Format file (digital text)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

The Ancient History of the Maori, His Mythology and Traditions. Awatea, Taranaki, Nga-Ti-Hau, Nga-Ti-Rua-Nui [Vol. VIII, Māori]

Upoko 27

page (Mote P.24)(168)

Upoko 27

Kaore te whakama, ki au ra,
E taka kau noa nei,
He po kia moea,
He ao kia tirohia,
Te takiritanga o te ata
I nga pae, kia tohu ake au
Ko nga mahinga kihai i hoki mai.
Heoti te tangata i kore mahara ki roto,
Te muri aroha ki to tau tumau,
Tenei ano ra o muri i waiho,
Te mau nei e kei taku tuakiri,
Ko aku mata i rehu,
E whakawhetu mai ana roto,
Ma te aha e kawe te tawhatianga
Ki te hakanga, kia komihi au,
E kore ki a koe,
Nau i waiho te kiri awhinga nei.

(This is to follow 252)

page (254)

Nga-Ti-Hine O Pa-Tea
(Nga-Ti-Hau)

I nga ra o mua, ka tu te iwi i Pa-tea ka tua i te rakau hei waka, a he mea tua taua rakau ki nga toki maori o mua, a te hinga noa ake taua rakau, a he roa, ka ahua riri taua iwi ra, a ka mau ki te taura ka herea ki te toitoi o te rakau ra ka kukume kia wawe ai te hinga, ano ka tu te rakau ra, a ka hoha te iwi ra, ka mea te tahi o ratou "Ano te rakau nei te tu maro, koia ano me Pehi, te ngaueue te aha."

Ko te tahi o te iwi o whanga nui i reira, he tamaiti nei, a ka rongo aia i aua kupu apiti mo Pehi, a ka tiakina taua tamaiti e te iwi ra e Nga-ti-hine, kei haere aia kei korero i taua kanga ki tana iwi, a i te po ka oma taua tamaiti ka hoki ki Whanga-nui ki tana iwi ki te Paka-kohi. Pahure kau ano te tamaiti ra ka tukua nga karere a Nga-ti-hine ki o ratou huanga, a ka hui a Nga-ti-rua-nui, me Tara-naki kia Nga-ti-hine, he ake e rima rau topu i Te-puia i uta o Pa-tea, roa kau ano ka puta te ope o Whanga-nui e toru ma rima topu, ka tu ka papatu, a mate iho o te tangata whenua kotahi rau topu, a ka whiti era, ka hoki a te Paka-kohi ki Whanga-nui.

page (255)

Te Whakapapa O Tu-Rere-Ao
(Nga-Ti-Hau)

Tu-rere-ao, ka moe i a Waki (he wahine no Nga-ti-rua-nui, no Wai-ngongoro) kia puta ko Turanga-pito, tana ko tutae-aroa, tana ko Rako-tito, tana ko Wai-te-rangi. Muri iho ko Rarewa, tana puta ko Niu-ana. Muri iho ko Rau, ko Oe-waka. Ka puta ta Rau, ko Tarewa, tana ko Pikau, ko Aka, ko Hine-kuia. Ka puta ta Aka, ko Toka, ko Ware, ta Hine kuia ko Ao ina, ko Hau pokea, tana ko Tamati-wiremu, ko Pehira.

Ka moe a Oe-waka i a Tiro ka puta ko Te rangi-i-runga, ko Te rangi-i-raro. Ka moe aia i a Pepe ka puta ko Oneone, ka moe aia i a Waka tahi ka puta ko Hoani Wiremu-hipango, ko Te papa, ko Aropeta.

Ka moe ano a Oe-waka i a Tira ka puta ko Te hanga, tana ko Rua wai, tana ko Pae tahi, ko Kaho, ko Rewa, ko Umu-mata. Ta Rewa, ko Piki (te wahine o Tu-roa) a ko Pae tahi.

Ka moe ano a Tu-rere-ao, i a Rongo-ma-iti, ka puta ko Tuere, tana ko Tu mata-a ira, tana ko Tini-rau, ko Te-horu. Ta Tini-rau ko Arama-karaka, ta Te-horu ko Ana-na-ripa.

Muri iho i a Te-purewa, ko Taonga-tahi, tana ko Karewa, ko Rua mano, ko Ti-ora. Ta Tiora ko Rere, ko Te ai-ewa, ko Hine ku, ko Toa. Ta Rere, ko Koroheke, ko Pahi-kai-ariki, tana ko Epiha pa-tapu, ko Poari-poaka. Ta Epiha pa-tapu, ko Matamata.

Ka moe a Te-ai-ewa i a Titia ka puta ko Te-ka-hau, tana ko Pa-tapu, ko Muri-whakaroto, ko Kahu, ko Tua-mua, ko Rere, ko Kau-tere te anana, ko Te-mawae-rangi-po-matai.

page (256)

Ta Pa-tapu, ko Rangi-i-runga. Ka moe i a Kuao, tana ko Ngaero, ko Ore, ko Mangumangu. Ta Ngaero, ko Kingi-hori, ka moe i a Mere-ana.

Ta Muri-whakaroto ko Meri-kai. Ta Kahu ko Wikitoria.

Ka moe a Tua i a Mere ka puta ko Weta-kahu, ko Rawinia. Ka moe a Weta-kahu i a Tamati Wiremu. Ka moe a Rawinia i a Hoani-wiremu-hipango.

Ta Rere ko Kepa, ko Kuao, ko Po-tini. Ta Kuao ko Rona. Ta Po tini ko Mereana.

Ka moe a Te mawae i a Tara-kihi, ka puta ko Ripeka kahu, ko Te ana, ko Hori Kingi Tamati.

Ta Hine-ku ko Auruhia, ko Kato-pua. Ka moe a Hine ku i a Uakainga, ka puta ko Oea, ko Roha. Ka puta i a Kato-pua ko Taka-rangi, ko Kuao, ko Teke.

Ka moe a Toa i a Raua, ka puta ko Nga-rangi, ko Puhi-kura, ko Toa.

page (257)

Te Whakapapa O Rangi-Tau-Tai
(Nga-Ti-Hau)

Ka moe a Rangi-tau-tai i a Pare-pou-waru, ka puta ko Rua-nehe. Ka moe aia i a Puha ka puta ko Te-uru-ora-i-ki-waho, ko Tu-mahu, ko Waka-ahu, ko Rua-mai-te-ra, ko Mutu, ko Te-rae-karanaki, ko Te-ao-miti.

Ta Te-uru-ora-iki-waho ko Te ao-piki-mai, ko Wi poa, ko Te-rangi-ta kuku.

Ta Te-ao-piki-mai ko Te ao-tu. Ka moe i a Ngorongoro ka puta ko Himiona, ko Huia meri.

Ta Wi poa ko Huia, ko Kotuku (ka moe a Kotuku i a Hape hikoanga ara a Riki kotuku nga pare), ko Kahu-rangi. Ka moe a Kahu-rangi i a Tau teka o Tau-po, ka puta ko Here kiekie, ko Tai-tamaiti, ko Hemo-po-taiau.

Ta Tu-mahu ko Awhea, ko Rangi-tauira, ko Te ipu, ko Te we, ko Te-pana, ko Hoanga.

Ka moe a Rangi-tauira i a Wai-taro-rangi, ka puta ko Pokai a te-atua, ko Wai taro-rangi, ko Pehi tu-mahu, ko Te-rangi i ngungu, ko Taimona-rangi-mauki, ko Kahu-rangi, ko Kaho-paura.

Ta Waka ahu ko Pahau, ko Kete, ko Ture, ko Ara-mai.

Ta Rua-mai-tara ko Ko-nga-raha, tana ko Tama-ki-runga, ko Tarewa, ko Piki wai-wara.

Ta Mutu ko Te ara-kura, tana ko Iha-raira-nga waka.

Ta Te-rae-karanaki ko Titia, ko Tane, ko Muia, ko Tawito, ko Tau-tari.

Ka moe a Titia i a Te-ai-ewa, ka puta ko Pa-tapu, ko Muri, ko Kahu, ko Tua, ko Rere, ko Kau tere, ko Hori-kingi-te-aramea, ko Te-mawae rangi-po.

Ta Pa-tapu ko Te rangi-i-runga.

Ka moe a Muia i a Kiwakiwa, ka puta ko Kawana-paipai, ko Piki-ranga, ko Ka-iri, ko Wetu, ko Pari, ko Riwai-te-atua.

page (258)

Ta Kawana-paipai ko Na-iro-hori-kerei.

Ta Piki-rangi ko Apera.

Ka moe a Tau-tari i a Te one.

Whakapapa O Tito
(Nga-Ti-Hau)

Ta Tito ko Hine ao, tana ko Rangi-hau-ta, tana ko Utanga, ko Tiranga.

Ta Utanga ko Uakanga, ko Pakia, ko Wawati.

Ta Uakanga ko Oea, ko Hori-te-roa.

Ta Pakia ko Aropeta.

Ta Wawati ko Herewini.

Ka moe a Tiranga i a Te-ihi-taua, ka puta ko Pehi-turoa, tana ko Pakoro-pehi.