Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Nga Korero Paramete: 1891-1895

Wi Kauika Me Etahi Atu

Wi Kauika Me Etahi Atu.

Ko Ta Ropata Taute (Sir Robert Stout).—Ka patai ahau ki te Minita mo te taha Maori, mehemea kua peheatia e ia te whakahau a te Komiti mo nga Mea Maori, o tera huinga o te Paremete, mo te pitihana a Kauika me etahi atu? Ko taua pitihana i tae ki te aroaro o te Komiti mo nga Mea Maori o tera tau, a whakahaua ana e taua Komiti me utu he moni ki aua Maori. I whakaae a Timi Kara (Hon. Mr. Carroll) ki taua ripoata. Na, no tenei tau ka tae mai ano he pitihana ma aua Maori, he pera ano te ahua me to tera tau, a pera ano hoki te whakahau a te Komiti, ara, me whai-whakaaro te Kawanatanga ki nga kai-pitihana. He patai atu tenei naku mehemea ranei kua whakaritea e te Kawanatanga uga whakahau a nga Komiti e rua? Mehemea kaore ano, ina whai ano nga Maori i pouri ai, ina hoki ka tae mai a ratou pitihana ki te aroaro o te Whare, a ahakoa pai rawa te ripoata mo aua pitihana, ko te mutunga iho kore noa iho e tirohia aua ripoata e te Kawanatanga.

Ko Te Hetana (Hon. Mr. Seddon).—Kua ata whiriwhiria e te Kawanatanga te ripoata, a ko ta ratou i kite ai kaore kau he take e hoatu ai he moni page 40ma nga kai-pitihana. He tika kua pitihana ano a Kauika i tenei tau, a pera ano te ahua o to ripoata a te Kormti o tenei tau me te ripoata o tera tau. Koia tenei te ripoata o tera huinga o te Paremete,—

He nui te mate kei runga i nga kaipitihana, a e tono ana te Komiti kia whiriwhiria paitia e te Kawanatanga tenei pitihana, a me pooti he moni, kaua e tino nui, hei whakaputanga atu ki a ratou. He kupu ano hoki tenei na te Komiti, kahore he whakahe pehea ranei e ahei te wbakaeke atu ki runga ki a Te Kira, i tika tonu nei hoki tana whakahaerenga i tana mahi."

Koia tenei e whai ake nei te putake o taua mea: I hoko aua Maori i tetahi whenua ki te Kawanatanga—ka maha nga tau inaianei o taua hoko. I tukuna atu e te Kawanatanga he apiha hei utu atu i nga moni mo taua hoko ki nga Maori. Hoatu ana e te apiha he tiaki ki aua Maori—e rima mano pauna pea ia nei nga moni o roto i taua tiaki—a riro mai ana taua apiha he riheti tika mo aua moni. Muri iho i tenei ka hoatu e aua Maori aua moni ki tetahi tangata ko Wiremu te ingoa, a haria ana e Wiremu taua moni, hoatu ana e ia ki tana kaute i te peeke. E hara a Wiremu i taua wa i te apiha a te Kawanatanga. Na nga Maori ano i hoatu a ratou moni ki taua tangata.

Ko Ta Ropata Taute (Sir Robert Stout).—Ki taku mahara kei te whakataratara haere te mema honore i tenei korero.

Ko Te Hetana (Hon. Mr. Seddon).—I ki te mema honore ka nui te pouri o te iwi Maori mo ratou e pitihana nei i ia wa i ia wa, a kaore e tahuritia atu ana nga ripoata mo a ratou pitihana e te Kawanatanga. Ko taku i korero ake nei. he whakaatu naku ki te Whare i nga take i kore ai e tika kia whakaritea te tono, e mea nei, kia hoatu he ora mo nga kai-pitihana mo Kaitangiwhenua. Kaore rawa he take e tono ai enei Maori ki te Kawanatanga kia whakaorangia to ratou mate. Kaore rawa i te tika kia rukea noatanga e te Kawanatanga nga moni taake a te iwi katoa i kohi ai, i runga i te take kore, ma enei Maori.