Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Reports of meetings on Māori Church matters, 1872-1888

Ko Nga Korero Enei o Te Hui o Te Hahi, I Huihui Ki Hauraki i 25 O Nga Ra O Pepuere, 1874

page break

Title Page

page break

Nga Korero A Te Hui o Te Hahi Maori O Nga Takiwa o Waitemata

I Te Pihopatanga o Akarana.
I Huihui Ki Hauraki
I a Pepuere 25, 1874.

Akarana: William Atkin, Church and General Printer, High Steeet. 1874.

page break

Nga Tangata o Te Hui Tuatoru o Te Hahi o Nga Takiwa o Waitemata.

Nga Minita.

1. Te Pihopa te Tumuaki.
2. Rev. G. Maunsell.
3. Rev. W. Turipona.
4. Rev. W. Pomare.

Nga Mangai.

1. Mo Hauraki Ko Hone Ropiha
2. Parata te Mapu
3. Mo Kaipara Hamiora te Rakato.
4. Ko Paora Kawharu.*
5. Mo Ohinemuri. Anaru Poroa.
6. Mo Mahurangi Te Hemara Tauhia.
7. Te Watene Kamano.
8. Mo Whitianga Rewi.
9. Mo Waiheke W. Hoete te Matete.
10 Mo Taupo Mita te Ratu.*
11. Wiremu Paetaki.
12. Mo Harataunga Ropata.
13. Mo Manaia Hamuera te Hororiri.
14. Mo Manaia Reupena.
15. Mo Wharekawa Reihana.
Wairoa—Umangawha—Orakei.—kahore ana mo enei.
page break

Ko Nga Korero Enei o Te Hui o Te Hahi, I Huihui Ki Hauraki i 25 O Nga Ra O Pepuere, 1874.

Ko te karakia i taua ra ko te Tikanga mo te Whangainga i tei Hapa a te Ariki. 3 Minita, 13 Mangai i tae ki te Hui 40 i pa ki te Hapa. Ka mutu te karakia ka karangarangatia nga ingoa a ka whakao mai nga tangata; kahore enei e mau nei te tohu ki o ratou ingoa, ara,* i tae ake. Na ka mea te Pihopa kua tu te Hui Ka tukua mai a te Rahi, minita o Hotereni taone, raua ko te Rara ki te Hui. Ko nga korero tenei a te Pihopa:—

Iwhakapai ia ki te tokomaha mai o nga tangata hei Mangai ki te Hui; ko te tuatoru hoki tenei o nga huihuinga, Koa tonu ia ta te mea e neke haere ake ana te tupu o te Hahi i enei takiwa, i era atu wahi ano hoki o tenei Pihopatanga. Titiro hoki ki te nui o nga moni i kohikohia te tau ka pahure nei, na te nui o te whakaaro ki nga mea a te Hahi. No muri i tera Hui ki Hauraki ka whakaminitatia etahi, tokorua; ko tetahi kei Hauraki, ko tetahi kei Kaipara. Pai tonu ia kia puta mai ano etahi atu tangata tika mo tenei mahi, i roto enei takiwa. Ma nga matua e tohutohu a ratou tamariki kia tahuri mai ki tenei mahi rangatira. Me tuku mai ano hoki ki a Ihu. Me whai tonu i te wai o te hoe o te whaea o Hamuera poropiti. Mo nga whaea tenei kupu. Na kia uaua te Hui nei ki te whakatu kura i nga kainga katoa, me te akiaki ano i nga tamariki kia hono tonu ki te kura. Mihi ana hoki a te Pihopa mo te mea ka haere a te Matenga i Niu Tireni, ko ia hoki te kai whakaako o nga Minita Maori e noho nei, ara a Turipona raua ko Pomare. Ki te mea kahore he Minita i te kianga me whakaatu mai tetahi tangata pai hei kai karakia, Na, kua aroha mai etahi hoa atawhai i Ingarani, kua tukua mai etahi moni kia noho ai etahi kai karaki ki te kura ki te Tipene ako ai i nga marama e rua, e toru ranei, i nga ritenga o te Karaipiture, i nga tikanga hoki o ta ratou mahi. Na, me whakaatu mai e nga minita nga ingoa o nga kai karakia e paingia e ratou mo tenei mea mui. Mea page 4ana hoki ia ki te toe tetahi wahi o nga kohikohinga moni mo te minita hei oranga mona ki te huarahi, na, me hoatu tana toenga ki nga kai karakia hei pera ano mo ratou i o ratou haererenga. Ko nga ritenga enei i whakatakotoria i reira:—

I. Na Wiremu Paetaki, raua ko te Matete tenei kupu.

Kia tu he kura ki Taupo.

Ka Whakaaturia mai e Rewi nga whenua i Whitianga hei turanga kura, ara, 3 eka.

II. Na Hamiora raua ko W. Pomare.

Ko nga tamariki o Kaipara me tuku ki te kura. Ma nga matua e tuku ki te Wairoa.

III. Na Pomare raua ko Hamiora.

E mea ana te Hui nei kia kaua e araia nga tangata e uru mai ana ki te Hahi o Ingarani e te Hahi Weteriana. Mo Kaipara tenei kupu.

IV. Na W. Turipona, raua ko W. Pomare.

Me whakapai te Hui nei ki a te Matenga mo te nui o tona aroha ki te Hahi Maori, ara, ki te whakaako tangata hei Minita, engari rawa ano hoki enei Minita e noho nei. A ma te Pihopa tenei Mihi a te Hui o te Hahi e korero ki a te Matenga.

V. Na Ropata, raua ko Hamiora.

He korero mo nga Minita Maori kia haere ki nga takiwa o tetahi Minita. A ma te Hahi o te kainga e hoatu he moni ma ratou, mo a ratou moni i pau i te haerenga.

Ka korerotia e te Manihera i konei nga moni i kohikohia e nga wahi o tenei Hui, i te tau 1873. Kei te mutunga iho nei.

VI. Na W. Turipona raua ko Parata.

Ma te iwi katoa e hoatu he moni ma nga tangata e tonoa ana e ratou ki te Hui o te Hahi. Ma nga Watene e kohikohi.

VII. Na W. Pomare, raua ko te Hemara.

E mea ana te Hui nei kia hanga he whare karakia ki te takiwa o Kaipara, ara, ki Maramatawhana.

page 5

VIII. Na, Wi Paetaki raua ko Wi Turipona.

Kia tahuri nga tangata o Wharekawa [unclear: puta,] noa ki Waiheke ki te kohikohi moni mo tetahi minita Maori mo ratou. Ko nga tangata enei hei kohikohi i taua moni—Ko Haora Tipa, Ko Tamati, Ko Mita, Ko Reihana, Ko Tiopira, Ko Honatana, ko Wi Hoete te Matete, Ko Hori te Whetuki.

IX. Na W. Turipona raua ko Wi Hoete.

He mea pai ma nga Hahi e rua, ma te Hahi o Hauraki, o Kaipara, ma nga Pariha katoa o enei Hahi e rua e kohikohi he moni mo nga whare karakia o nga Pariha o enei Hahi e rua.

X. Na W. Turipona raua ko W. Pomare.

Kia whakaturia etahi taitamariki pai hei korero pukapuka i nga karakiatanga katoa hei whakataharahara i nga mahi.

XI. Na W. Pomare, raua ko W. Turipona.

Hei komiti a Te Manihera raua ko W. Pomare hei kawe i nga Korero o tenei Hui kia perehitia.

XII. Na, W. Pomare raua ko Te Hemara.

Hei 15 o Maehe 1875 te Hui o te Hahi ki Muriwai, i Kaipara.

XIII.—Na W. Pomare raua ko Ropata.

He whakapai ki nga tangata o Hauraki mo te atawhaitanga ii te Hui.

Whakaaetia katoatia ana enei ritenga e te Hui, e te Pihopa,

W. G. Auckland.

page 6

Tapiri.
Kua Whakapumautia Enei.

1. Moni e kohikohia ana.

Ka whiwhi nga kai kohikohi moni i etahi moni mo nga mahi a te Hahi, na, me kawe ki nga kai tiaki e whakaritea ana e te Hahi o aua takiwa, a ma ratou e mau atu ki te Peke o te Poutapeta takoto ai, kia oti rano te mea i kohikohia ai aua moni.

2. Panuitanga i nga ritenga nei.

Me whakaatu enei korero ki te iwi e nga Mangai nei, e nga kai whakaako hoki, me panui.

3. Nga huarahi mo nga mahinga a te Hui,—

1. Kia anga atu nga korero ki te tumuaki.
2. Kia haere tonu te korero i runga i te kupu i kokiritia mai.
3. Kia kotahi te korerotanga a te tangata i runga i taua huarahi korero, engari ma te kai kokiri mai kia rua.
4. Ka kokiritia mai e te tangata tetahi kupu, me matua whakapuaki e ia, tuhituhi rawa, panui rawa i tetahi wa i mua ake-

4. Nga pariha o Waitemata.

1. Mo Mahurangi, ko Waitakerei ki te kongutuawa o Kaipara, ko Orakei, ko Waiheke, ko te Wairoa, ko Taupo, ko Hauraki, ko Ohinemuri, ko Manaia, ko Waiau, ko Umangawha, ko Whangamata.
2. Kia tokorua mangai ki te Hui mo te wahi kotahi.
3. Ko Nowema te Marama whiriwhiringa Mangai.
4. Kia kotahi te tau e tu ai te hunga i whakaritea hei Mangai.

Nga tangata mana e whiriwhiri te Mangai mo te iwi o tetahi Pariha ki roto ki te Hui o te Hahi Maori, ko nga tangata Maori katoa o taua Pariha kua tae nei o ratou tau ki te rua tekau ma tahi; kua oti ano hoki te tuhituhi e tenei, e tenei, tana whakaatu mona, ara, he tangata ia no te Hahi o Ingarani i Nui Tireni. Pai tonu hoki taua tu tangata nei, ki te mea he tangata e pa ana ki te Hapa a te Ariki, hei Mangai mo te iwi ki roto ki te Hui o te Huhi Maori.

page 7

1873.—Nga Minita 3. Nga Monita 30. Nga tamariki i iriiria 61. Kaumatua 6. Tangata kai Hapa 88. Nga tangata karakia 1100.
Nga Ingoa o nga kai karakia.

O Hauraki ko Hohepa Paraone.
ko Poari Riwai.
To Kupata ko Tuterei Karewa.
To te Puriri ko Watana.
To Mahurangi ko Te Watene.
O te Wairoa ko Honatana.
ko Rihari.
ko Rapata.
O Taupo ko Mita te Ratu.
ko Wi Paetaki.
O Waiau ko Piri Patene.
ko Tamati.
To Papaaroha ko Paora Matuakore.
To Harataunga ko Ropata.
O Whitianga ko Reupena te Kaho.
ko Wiremu Ngawhare.
ko Arama Whakatau.
O Ohinemuri ko A. Poroa.
ko Te Teira.
ko Pereniki.
To Mataora ko Henare.
O Waiheke ko te Matete.
ko Heta.
ko te Herewini.
O Manaia ko Hamuera.
ko Reupena.
O Kaipara ko Kipa.
ko Hamiora.
ko Paora Kawharu.
To Wharekawa ko Reihana.

* Kihai enei i tae ki te Hui.