Other formats

    Adobe Portable Document Format file (facsimile images)   TEI XML file   ePub eBook file  

Connect

    mail icontwitter iconBlogspot iconrss icon

Reports of meetings on Māori Church matters, 1872-1888

[whakatuwheratanga]

He karakia i te timatanga, he kohikohi hoki mo nga mea o taua Hui: aua moni nei £1 13s. 0d.

Ko nga tangata enei i te karangatanga o nga ingoa, ko te Pihopa, ko te Manihera, ko te Ahiwera, ko Hori Manihera, ko te Rahi. Nga Reimana, ko Tamati Peka, W. Pomare, ko W. Turipona, ko te Hemara, ko te Watene, ko Parata te Mapu, ko Matiu te Pono. Ka oti nga ingoa te karanga, ka tu a Pihopa, ka korero he mea whakamaori e Hori Manihera. Koia enei aua korero.

"Me whakapuaki i te timatanga o taku korero nga take o tenei Hui. Na, e huihui tonu ana i nga tau katoa ki Akarana te runanga nui a te Hahi. Tana, he tohutohu, he whakatakoto ture. Na nga mea a te Hahi Maori e taea ana te korero, te whakarite, ka rite ena i taua Hinota; otiia tenei ano etahi mea e kore e taea e taua Hinota nei. Ma tenei Hui aua mea e titiro.

"I mua he tamariki te Hahi Maori, he kai waiu: otiia ka whaka-kaumatua nei, e kore e tika kia araarahina tonutia e te whaea, kia meatia ranei e nga kai tohutohu e nga kai titiro; engari me ki he kaumatua, kua matau ki te whakahaere i ana ake ritenga, a kaua e waiho ma tetahi atu e whakahaere, ara, ma nga minita, ma nga Pakeha. Mehemea he hiahia to te tangata kia oti pai tana e pai ai, mana ano e mahi, katahi ka oti pai. Koia i tika ai kia [unclear: tu] tetahi ritenga pera ki roto i nga Hahi Maori. Me whakatu he Komiti ki nga wahi katoa; ma te nuinga etahi e whiriwhiri, kia tokorua; ma te Minita kia kotahi. Te mahi ma taua Komiti he whakatakoto whakaaro mo te karakia kia mau tonu i nga Ratapu katoa. Maku hoki nga Minita e whakarite: ma te iwi etahi tangata e whakaatu mai ki a au mo tenei mahi.

"Tetahi mea nui hei whakaaronga ma enei Hui nei koia tenei, He moni mo nga mea katoa o te Whare Karakia. Me kohikohi tonu i nga Ratapu katoa, me pera me ta Paora i 1 Koriniti xvi. 2. Me hoatu ano aua moni ki tetahi tangata takoto ai; ma te Minita ratou ko te Komiti ia e whakarite; kaua hoki aua moni e riro mo tetahi mahi, kia whakaaetia ra ano e te Minita.

page 4

"Me whakatakoto whakaaro hoki te Hui mo nga tamariki kia whakaakona; mo te whiriwhiri tangata hei minita; mo te kohikohi moni ma nga minita. Tetahi mea ano e whakaaroa ko te korenga o nga tangata o te Hahi e tahuri ki te marena i runga i te ture a te Hahi. Na te aha ra? Ko taku whakaaro tenei mo tera, Me whakarite e ahau etahi tangata hei tuku raihana; etahi ano hoki o nga monita hei marena.

"Me whakarite tikanga hoki mo te hanga i te whare karakia kia pai, kia hangā hoki nga wahi pakaru. Ko te tikanga hoki tenei mo te whare karakia, Kia rite tona tu ki to te pai rawa o nga whare o te kāinga. Na kia tere te mahi i enei ra e takoto ake nei: he puhoi rawa hoki i nga ra o mua. Kua marama nei aku kupu, kahore i kaiponuhia tetahi whakaaro aku: na kia pera ano hoki ta koutou utu mai.

"Te mea tuatahi inaianei ko te whakatakoto i etahi huarahi mo nga mahinga a te Hui nei. Ka haere nei au ki Akarana, na ko te Manihera hei whakakapi moku. Ka nui taku whakapai ki te tokomaha o nga tangata e whakarongo mai nei. Na kia mau ta koutou, kia tupu ai te Hahi, kia neke ake. Me tuku tonu mai nga tangata pai, whai whakaaro hei mangai mo te Hahi ki te Hui; nga tangata e kitea nei te tika o te whakapono i runga i te pai o te mahi.

"Me inoi te Wairua Tapu hei kai tohutohu mo tatou i runga i a tatou e rapurapu nei i nga tikanga."

Ka mutu. Katahi te Hui ka timata te korero. Ko nga mahi enei.

I. Nga huarahi mo nga mahinga a te Hui.
1. Kia anga atu nga korero ki te tumuaki.
2. Ka haere tonu te korero i runga i te kupu i kokiritia mai.
3. Kia kotahi te korerotanga a te tangata i runga i taua huarahi korero.
4. Me tuhituhi katoa nga tikanga e whakatakotoria ana e te Hui ki te Pukapuka.
5. Nga kupu kua takoto me tā Ki te Perehi.
6. Me whakarite he kai-tuhituhi, he kai-tiaki ano hoki mo nga moni a te Hui.
II. Ko Tamati Peka te mea i whakaritea hei kai-tuhituhi, hei kai-tiaki moni mo te Hui.page 5
III. Kia whakaturia he tikanga kohikohi moni i nga Ratapu tuatahi o te Marama i roto i nga whare karakia i tenei takiwa, i te mea kahore ano kia tu noa te kohikohi i nga wiki katoa.
IV. Ma te Minita e titiro tetahi monita o te kāinga, tetahi tangata e paingia ana e te Hahi o tona wahi, na, ka whakaaturia ki te Pihopa hei kai marena i nga wahi kahore nei hei Minita.
V. Kia tekau herein. (10s.) te utu mo te marena i runga i te raihana: ma te hunga whai rawa tenei utu; ma te rawakore kia iti iho.
VI. Me waiho aua moni hei whangai i nga Minita kua turorotia.
VII. Me ki atu ki nga kai-whakaako o Tipene kia kaua he tangata e tukua atu ki te kura ki reira kia whakaakona hei Minita, kia whakaaetia ra ano e nga tangata o tona wahi he tangata tika ia mo te pera.
VIII. I korerotia he pukapuka na te Para (Rev. R. Burrows) mo nga moni ka apitia mo nga Minita Maori ki nga tahua e kohikohia ana e te Komiti Mihinare:—ara.— He whenua to te Komiti i te wahi o te iwi e kohikohi moni ana hei tahua Minita, ka tutuki taua kohikohinga ki te rua rau pauna (£200) ka tukua mai e te Komiti i roto i nga moni reti o taua whenua, £25 i te tau hei apiti mo te hua o te moni i kohikohia.
IX. Me tahuri te iwi o Hauraki ki te kohikohi moni mo tetahi Minita Maori ma ratou; ko nga tangata enei hei Komiti kohikohi moni mo taua Minita, ara, ko Parata te Mapu, ko Matiu te Pono, ko Eruera te Ngara, ko te Moananui Tarumeha, ko Hamuera Hororiri, ko Reupene te Kaho, ko Mohi Mangakahia, me te Minita ano o Hauraki.
X. Kia tahuri te iwi o Kaipara, o Mahurangi ki te kohikohi moni mo tetahi Minita ma ratou,—Ko nga tangata enei mana taua kohikohi, ara, ko Maihi Kawiti, ko Hori Winiata, ko Henare te Titaha, ko te Hemara Rauhia, ko te Honiana, ko te Ahiwera.*
XI. Me whakatu he kura ki [unclear: Taupiri], a ko te utu ma nga mātua e utu.
XII. Me ki atu ki te Pihopa ko nga tangata mo te Hui o tenei takiwa ko nga tangata e noho ana i roto i nga rohe o tenei Atirikonatanga. Kei a Pihopa ia te whakaaro.
XIII. Kia tuhituhia he pukapuka ki te Pihopa kia tukua mai te Hahi o Waikato, o te Atirikonatanga hoki o te Waimate kia uru mai tenei Hui, ara, kia kotahi ano

* He kupu tenei na te Pihopa ki nga tangata e kohikohi ana i nga moni pena. Na, £80 ta ratou i kohikohi ai, £20 ka apiritia e ia ki runga. A £160 a ratou i kohikohi ai, £80 ka homai e ia.

page 6Hui—mo enei wahi katoa. Ma te Tumuaki o tenei Hui, ara, ma te Manihera, e tuhituhi atu enei korero ki te Pihopa; me enei hoki i raro ake nei.
(1.) Ko nga wahi enei e uru mai ki tenei Hui, ara, ko Whangarei, ko Mahurangi, ko Waitakerei ki te kongatuawa o Kaipara, ko Orakei, ko Waiheke, ko te Wairoa, ko Taupo, ko Hauraki, ko Ohinemuri, ko Manaia, ko Waiau, ko Omangawha, ko Harataunga, ko Whitianga, ko Whangamata.
(2.) Kia tokorua mangai ki te Hui mo te wahi kotahi.
(3.) Hei a Pepuere whakamine mai ai te Hui i te tau 1873.
(4.) Ko Nowema te Marama whiriwhiringa Mangai.
(5.) Kia kotahi te tau e tu ai te hunga i whakaritea hei Mangai.*
(6.) Te kāinga e huihui ai i te tau 1873 ko Taupiri.
XV. Ko te ritenga tenei mo nga wahi e hara nei i te Pariha tuturu, engari e pai ana nga tangata o reira ki te karakia, ki te kohikohi moni ano hoki mo te Minita; ara, me whakatu he Komiti ki reira. Ma te Pihopa ano e whakaae taua Komiti. Ko nga mahi enei ma taua Komiti.
(1.) He whakarite i tetahi whare mo nga karakiatanga.
(2.) He whakaatu i nga taima o te karakia.
(3.) He whakaatu ki te Minita i nga turoro, i nga tanumanga tupapaku, i nga iriiringa, i nga marenatanga, me era atu karakia o te Hahi.
(4.) He tiaki i nga ohaohatanga, he tuwha atu hoki ki nga rawakore, ki nga turoro, he hoatu mo te hanga whare karakia, mo te tahua Minita ranei.
(5.) Nga tautohenga katoa me whakaatu ki te Pihopa, a mana e pehi.
Kia tokotoru nga tangata mo taua Komiti, ma te Minita tetahi, ma te whakaminenga etahi.
XVI. He kupu tenei na te Hui ki nga kaumatau o te iwi, kia korero atu ratou ki te Kawanatanga kia kaua e tukua he whare hoko i te wai whakahaurangi ki nga wahi Maori. Kia whakamutua hoki te mahi haurangi a te iwi.

Tenei tetahi kupu a Pihopa—Nga hua o te tahua Minita a Ngatiwhatua, kei nga kai-tiaki o nga moni mo nga Minita Maori e takoto ana. Kua apitia atu aua Hua ki taua tahua na ano.

* N.B. Kua takoto i te Pihopa te marama mo taua Hui nei, ko Maehe, 1873.